Çocuklarda sanat terapisi

Sanat, his ve kanıları söz etmekte hayli başarılı ve tesirli bir dışavurum aracıdır. Bu nedenle psikologların, bilhassa çocuk danışanları ile bağlantı kurması açısından sanat terapisi üzere dışavurumcu terapi formları yararlı olmaktadır. Zira sanat, aklın sözlere uyguladığı şuurlu sansürü ortadan kaldıracak ve bilinçaltına gizlenmiş olan his ve tecrübeleri ortaya çıkarabilecek yapıdadır. Bu çalışmada sanat terapisinin tarifi, psikoloji ve sanat, sanat terapisinin çocuklar üzerindeki uygulamaları ve tesirleri bahislerine değinilmiştir.Ayrıca çalışma örnekleri sunulmuş, sözel olmayan bir dışavurum aracı olan sanat terapisinin teşhis ve rehabilitasyon süreçlerine katkılarının sunulması amaçlanmıştır

Sanat

Britannica Ansiklopedisi (2014) sanatı “başkaları ile paylaşılabilir estetik nesnelerin, objelerin ve tecrübelerin yaratımında maharet ve hayal gücünün kullanımı” olarak tanımlamaktadır. Bu geniş manasına nazaran sanatın insanlık tarihi kadar eski olduğu, prehistorik sanattan, çağdaş sanata kadar uzandığı ortaya çıkmaktadır. Sigmund Freud ise sanatı ferdî buhranları, karabasanları olumsuz tesir yaratmadan boşaltma, bu yolla bir rahatlık ve ferahlık hissetme, hoşnutluk elde etme ve bütün bu işler nedeniyle de “güzel” diye tanımlanma işi olarak tanımlamaktadır. Sanatın tanımlanması hatta tanımlanabilir olup olmadığı konusunda çeşitli görüşler ileri sürülmektedir. Fakat genel olarak kabul gören bir gerçek vardır ki o da sanatın yaratıcılığın bir tabiri olduğudur. Yaratıcılık ise insanların kendini gerçekleştirme sürecinin göstergesi olarak duygusal sıhhatin en yüksek derecesini tabir eder (Weiten, 2001)(Freeland 2001).

Sanat ve Psikoloji

Psikoloji ekollerinden biri olan Gestalt terapi yaklaşımı; hayatı tek bir alana ağırlaşarak sürdürmenin, kişilikte kutuplaşmaya neden olabileceğini ve bu durumun ruhsal bozukluk yaratabileceğini savunur. Gestalt terapi yaklaşımına nazaran; bireyin tüm özelliğinin farkında olması ve kendini bir bütün olarak algılayabilmesi, ruh sıhhatini istikrarda tutabilmenin bir gereğidir. Sanat üretme sürecinin, hayat uğraşı içerisinde çalışmaya kanalize olmuş, muvaffakiyet için boğuşan bireylerin ruhsal istikrarlarını sağlamadaki müspet tesiri tartışmasız bir gerçekliktir. Ruhsal açıdan sanat; kişinin çatışma ve sürtüşmelerinden, memnunluk, tutku ve coşkularından kaynaklanan korkulara sanat yoluyla tahlil aramadır yahut yanıt vermedir (Acar, 2015)

Psikoterapi ve Sanat

Eski vakitlerden beri bilinen rahatlatıcı özelliğinin yanı sıra sanat, his ve niyetleri söz etmede hayli başarılı ve tesirli bir dışavurum aracıdır. Şahısların, sözel lisan aracılığıyla bastırılmış hislerini ve altında yatan çatışmaları tabir etmede zorlanabileceği bilinmektedir. Bu nedenle psikolog ya da psikiyatrlar için hasta ile bağlantı kurmak açısından sanat üzere dışavurumcu terapi formları kullanışlı olmaktadır. Zira sanat, aklın sözlere uyguladığı şuurlu sansürü ortadan kaldıracak ve bilinçaltına gizlenmiş olan his ve tecrübeleri ortaya dökebilecek yapıdadır. Örneğin bir yandan terapötik ilgiyi yansıtırken başka yandan bireylerin bastırılmış ve tanınmamış hislerini yansıtır, ruhun şuurlu ve bilinçsiz istikametleri ortasında diyalogu kolaylaştırır ve bilinçsiz gerece somut biçim verir. Bu açıdan sanat; hem teşhis hem de rehabilitasyon süreçlerinde yararlı olabilmektedir. Sanat terapisinin gayeleri; bilinçaltına atılmış, baskılanmış his ve kanıları açığa çıkarmak ve şahıslara, bilinçaltı ile bağlantılı olan uyumsuz davranış yapıları ve defansları konusunda içgörü kazandırmaktır. İngiliz Çocuk hekimi, psikiyatrist ve psikanalist Winnicott (1971) psikoterapinin bireylerin diğerleri ve kendileri ile bağlantı hizmeti sağlayan yüksek derecede uzmanlaşmış bir oyun formu olduğunu öne sürmüştür. Winnicott, dışavurumcu terapi formu uygulanan kişinin, dış nesneler kullanabildiği bu potansiyel alanın kişinin iç ruhsal gerçekliğini, hayal potansiyelinin örnekleri olarak dışarı çıkardığını düşünmektedir. Yaratıcı etkileşimde kişi, dış fenomenlere çeşitli mana ve hisler yükleyebilmektedir. Hislerini ve fikirlerini sözel yolla dışarı vurmada eza yaşayan bireylerde, dışavurumu kolaylaştırmak için sanat terapisi üzere başka seçeneklere başvurulması önerilmektedi

Sanat Terapisi ve Gayeleri

Amerikan Sanat Terapisi Derneği sanat terapisini; her yaştan bireylerin zihinsel, fizikî ve duygusal varlıklarını güzelleştirmek ve geliştirmek gayesiyle sanat yapmanın yaratıcı sürecini kullanan bir ruh sıhhati mesleği olarak tanımlamaktadır. Sanat terapisi alanı umut ve düzgünleşme sağlamanın yanı sıra iştirakçilerine hayatın manasını bulma konusunda yardım etmek için sanatın potansiyel kaynaklarını ve yaratıcı süreci birleştirmektedir. Sanat terapisinin emeli kişinin dehşetlerini, tasalarını, huzursuzluk ve mutsuzluklarını defetmek değil, bu olumsuz hisleri birtakım yaratıcı modaliteler kullanarak dürüst tabirlere dönüştürmektir. Sanat terapisinin iki temel gayesinden bahsedilebilir; bilinçaltına atılmış, baskılanmış his ve fikirleri açığa çıkarmak ve bireylere, bilinçaltı ile bağlı olan uyumsuz davranış yapıları ve defansları konusunda içgörü kazandırmaktır. Sanat terapisinin temel emelleri doğrultusunda isimli olgularda iki temel kullanım alanı vardır:

Teşhis: Sözel irtibat sorunu olan olgular için sözel olmayan bir bağlantı ve hikaye alma metodu olarak kullanılmalıdır. Bu olgulara örnek olarak küçük yaş, konuşma-işitme engelli, mental retarde vb verilebilir.

Tedavi: Olguların travma sonrası rehabilitasyon ve toplumsal hayata adaptasyon evrelerinde epeyce yararlıdır.Sanat terapisi multidisipliner bir alandır, uygulaması bir takım ve işbirliği gerektirir. Bu takımda sanatkarın yanı sıra, psikiyatrist, psikolog, toplumsal çalışmacı, çocuk gelişim uzmanı, nörolog, hemşire, rehberlik ve araştırma uzmanı da yer alabilir. Sanat terapisi çocuklara, gençlere, yetişkinlere, yaşlı yetişkinlere ve ailelere uygulanabilir ve bu uygulamalar kişisel ya da küme olarak yapılabilir. Sanat terapisinin kullanıldığı temel tedavi ve kıymetlendirme alanları şunlardır: Anksiyete, depresyon, başka zihinsel, duygusal sıkıntılar ve bozukluklar, travma sonrası gerilim bozukluğu, unsur kullanımı ve bağımlılığı, aile ve bağ sıkıntıları, aile içi şiddet ve istismar, sakatlık ve hastalık ile ilgili toplumsal ve duygusal zorluklar, travma, kayıplar ve yas, bilişsel, fizikî ve nörolojik meseleler, tıbbi hastalıklar ile ilgili psikososyal zorluklar, gerilimle başa çıkma, gebelerde anneliğe hazırlık, hiçbir rahatsızlığı olmayan ve şahsî gelişim talebi.

Sanat Terapisinde Kullanılan Sanat Çeşitleri ve Teknikleri

Sanat terapisinde kullanılacak sanat tipi, tekniği ve materyalleri, uygulanacak kişinin yaşı, mental ve fizikî gelişimi ve yeteneği ile uyumlu olmalıdır. Bu faydalanımlarda kilit nokta başvuran kişi için en uygun sanat tekniğine ve gerecine hakikat karar verebilmektir. Sanat yapmanın bireylerin hislerinin en derin katmanlarına kadar ulaşabildiği göz önüne alınarak sanat terapisi seanslarında kullanılacak materyal ve tekniğin iştirakçinin ruhsal savunma düzeneklerini koruyacak halde seçilmesi gerekmektedir. İştirakçiye uygun olmayan materyal ve teknik seçimi; hayal kırıklığına ve geri çekilmeye neden olabileceği üzere kişinin ajitasyonunun artmasına da neden olabilir. Sanat terapisinde emel kişinin kendisini söz kullanmadan simgelerle anlatması olduğundan, her türlü görsel sanatın ekspresyonist sembolleri kullanılabilir: Çizim, Fotoğraf, Boyama, Kolaj, Heykel, Seramik, Maket, Fotoğraf, Maske ve Kuklalar, Drama, Müzik, Dans, Sinema

SANAT TERAPİSİNİN ÇOCUKLAR ÜZERİNDE TESİRLERİ

Dışavurumcu sanatlar, fonksiyonu, ruh halini, bilişi ve davranışı olumlu tarafta tesirler. Bu, bilhassa otizm, konuşma bozukluğu, TSSB, gelişimsel engelli, ADD / DEHB yahut başka zihinsel ve davranışsal sıhhat şartları üzere özel muhtaçlıkları olan çocuklarda besbellidir. Sanat yoluyla söz, bu çocukların yargılamadan olağanlık duygusu hissetmelerine yardımcı olurken, ferdi kişiliklerini göstermelerine ve güçlü istikametlerine dikkat çekmelerine müsaade vermenin bir yoludur.

Her yaştan çocuk, özel muhtaçlıkları olsun ya da olmasın, kendilerini söz edebilecek lisan hünerlerine sahip olmayabilir, lakin tekrar de sesleri vardır. Dışavurumcu sanatlar, çocuğun kim olduğunu keşfetmesine ve duyularını nasıl harekete geçireceğini keşfetmesine yardımcı olmak için çocuğun hayal gücünü ve yaratıcılığını uyandırır. Birebir vakitte bedene bir sakinlik duygusu verir ve zihniyet, etrafın yorumlanması ve duygusal durumu olumlu tarafta tesirler.

Hislerini bir şiire, müziğe ve resme dökmek, düzgünleşme ve büyüme sürecini hızlandıran keyifli bir aktivite ile çocuklara olumsuz hisler için inançlı bir çıkış sağlar. Lakin dışavurumcu sanatlar yalnızca başa çıkma maksatlı değildir, birebir vakitte bir çocuğun olağan gelişimi üzerinde de büyük tesirlere sahiptir.

Toplumsal Gelişim

Genç yaşta toplumsal maharetler geliştirmek, sistemli gelişim için inanılmaz derecede değerlidir. Toplumsal ortamlarda rahat olan çocuklar, ilişki, irtibat ve empati kurduklarından yetişkinler olarak çok daha yeterli çalışırlar.Sanat terapisi, akranların, ebeveynlerin ve terapistin yargılamadan dayanak sağlayarak toplumsal gelişimi artırabilir. Çocuklara beşerler ortasındaki farklılıkları takdir etme ve her bireyin algılarını kabul etme fırsatı verir.

Sanatların birden fazla, çocukların birlikte çalışması, paylaşmayı öğrenmesi ve aksiyonlarının diğerlerini nasıl etkilediği konusunda sorumluluk kabul etmesi gereken kümeler halinde uygulanabilir. Özel ortamlarda bile, terapistle ve hatta ebeveynlerle olan etkileşimler, ilgileri ve itimadı teşvik ettiği için toplumsal marifetlerin gelişimine katkıda bulunur.

Sanat tecrübeleri öğrenme ile el ele sarfiyat. İster bir fotoğraf çizin, ister bir oyun yazın ya da bir dansın koreografisini yapın, çocuklar renkler ve biçimler üzere kolay şeylerin yanı sıra neden ve sonuç, seçimler ve sonuçlar, sorun çözme ve deney yapma ve nasıl karar verileceği üzere deneyimsel dersleri öğrenmeye zorlanırlar. Ayrıyeten görsellerden nasıl mana çıkaracaklarını ve bunlar aracılığıyla irtibat kurmayı öğrenebilirler.

Daha derin bir seviyede, sanatın aslında beynin öğrenme için bir temas misyonu gören hudut kontakları üzerinde bir tesiri var üzere görünüyor. Hangi sanat formu kullanılırsa kullanılsın, duyuların çalışması gerekir ve derin düşünme bir gerekliliktir. Bu, soyut ve gerçeklik ortasındaki farkı tanıma, kalıpları manaya, dünya hakkında müşahedeler yapma ve gerçek yahut hayal edilenin zihinsel temsillerini oluşturma üzere maharetlerin gelişmesine yol açar. Genel olarak, dışavurumcu sanatlar, çocukların karmaşık niyet süreçlerinin etkileşimi yoluyla kapsamlı düşünme yetenekleri geliştirmelerine yardımcı olur.

Duygusal Gelişim

Sanat terapisi, çocuklar için duygusal bir çıkış yolu olmasının yanı sıra, aslında onların hislerini geliştirmelerine ve daha uygun anlamalarına yardımcı olabilir. Kızgın yahut incinmiş olmak her vakit sözlerle tanım etmek kolay değildir, lakin bir çocuk bu hisleri bir çizime, şiire yahut dansa koyabilir ve kendisinin ve diğerlerinin anlamasını kolaylaştırabilir. Tıpkı vakitte, hislerin ve niyetlerin daha açık bir halde söz edilmesine yol açabilecek konuşma için bir başlangıç ​​noktası oluşturur. Bu noktada, terapist, ebeveyn yahut çocuk, çocuğun sahip olduğunu hiçbirinin bilmediği hislerden bile faydalanabilir.

Sanat aktifliklerine dahil olmak, çocukların özgüvenlerinin artmasını da sağlar. Başa çıkması yahut paylaşması sıkıntı olabilecek durumlar hakkında diyalog açmanın bir yoludur. Hislerini yaratıcı bir halde ortaya çıkarmak hem tedavi edici hem de kavrayışlı olabilir.

Fizikî Gelişim

Sanat terapisinin zihinsel yararları bariz ve büyük olsa da, bu uygulama sayesinde ortaya çıkabilecek fizikî değişiklikler de vardır. Geliştirilmiş motor marifetler ve denetim, el-göz uyumu ve kas gelişimi, farklı sanat modaliteleriyle sağlanabilir.

Örneğin, dans ve tiyatro yalnızca yaratıcılığı ateşlemekle kalmaz, birebir vakitte vücudu de hareket ettirir. Bu, çoklu duyuları harekete geçirir ve çocuklara fizikî varlıklarının ve alan kullanımlarının daha şuurlu olmasını öğretir. Çizmek yahut yazmak, çok fazla hareket gerektirmese de, çocukların ellerindeki küçük kasları denetim etmelerine yardımcı olarak fizikî yararlar da sağlar. Hareket ne olursa olsun, bu aktiviteler çocukların kanılarını ve hareketlerini koordine etmelerine yardımcı olur ki bu, gelişimin değerli bir adımıdır

TERAPİ SÜRECİ AÇISINDAN SANAT TERAPİSİ

1. Görsel imge oluşturma, insan öğrenme sürecinin değerli bir tarafıdır;

2. Bir sanat terapistinin yanında yapılan sanat, bir çocuğun sözlerle kolaylıkla tabir edilemeyen hislerle temasa geçmesini sağlayabilir.

3. Sanat, güçlü hisler için bir “kap” misyonu görebilir;

4. Çocuk ve terapist ortasında bir irtibat aracı olabilir;

5. Transferi aydınlatmaya hizmet edebilir.Ayrıca, oynamayı güç bulan çocuklar, sanat terapisi seansının inançlı bağlamlarında sanat materyalleri ile deneyler yaparak bunu yapmaya güvenirler. Küme ortamında, sanat yapma süreci ve üyeler ortasındaki etkileşim üsttekilerin hepsine yardımcı olur ve ek olarak toplumsal marifetlerin kazanılmasına yardımcı olabilir ve değişime yol açabilir (Waller, 1993/1996)

ÇOCUKLARDA HANGİ SORUNLAR ÜZERİNDE TESİRLİDİR?

Çocukta ıstırap ve / yahut kayıp. Örneğin, çocukların bir anne, baba yahut kardeşin mevti hakkında bağlantı kurmasına yardımcı olabilir

Öğrenme zahmeti çeken çocuklar için yararlı olabilir.

Sanat terapisi, duygusal meseleleri olan çocuklara yardımcı olabilir

Sanat terapisi çocuklara bilişsel yetenekleriyle yardımcı olabilir

Sanat terapisi, istismar olan bir çocuğa yahut çocuklara, fizikî yahut cinsel istismar hakkında bağlantı kurmalarına yardımcı olabilir

Sanat terapisi ve çocuk kanser hastaları… kanserli bir çocuğa yardım edebilir

Çocuklarda şizofreni tedavisi için yararlı olabilir.

Bunlar, sanat terapisinin çocuklara yardımcı olabileceği birkaç alandır. Sanat terapisi tıpkı vakitte çocuğun daha âlâ öz farkındalığa ulaşmasına, gerilim yahut korkudan kurtulmasına, öğrenme bozuklukları, otizm ve başka travmatik tecrübelerden kurtulmasına yardımcı olabilir.

Sanat terapisi yoluyla çocuklar, mevcut güçlü taraflarına, zayıf taraflarına, ilgi alanlarına ve telaşlarına dayanan bir tedavi görürler. Her yaştan ve ırktan çocuğa yardımcı olabilir

SANAT TERAPİSİNDE DEĞİŞİMLE NEYİ KAST EDİYORUZ?

Psikoterapide değişimin nasıl ve neden olacağına karar vermenin karmaşıklığı Applebaum (1981) tarafından tartışılmıştır. Applebaum, “Uyandırıcılıkla Değişim” başlıklı bir kısımda, psikanalitik psikoterapi ve sanatı karşılaştırıyor ve uyandırıcılık terapisinin sanattakine benzeri olduğunu öne sürüyor. Terapist ve hasta ortasındaki ilgiyi açıklarken şöyle diyor: “Sanatçı-izleyici ve terapist-hasta ortasındaki süreç, her iki taraf için de – yalnızca sanatçı ve terapist için değil – sanat olarak kabul edilebilecek şeyleri en azından paylaşma fırsatı veriyor. Bir sanatçı olarak hasta, terapiste-izleyiciye tecrübelerini anlatmaya çalışır ‘(s. 104). Hastanın ‘iyi’ bir sanatçı olup olmadığı değerli değil, zira değerli olan şey, zaten sanat üretiminin Freudyen manada özgür çağrışımla ilgili olmasıdır. Eğlenceli olabilir, hastanın birincil süreçlerle temas kurmasına ve gerilemesine yardımcı olabilir ve en değerlisi, beklenilen reaksiyonun – reddedilme (aile ya da öbür münasebetlerdeki tecrübeyle öğrenilen) – terapistten gelmeyeceğini anlamaya yardımcı olabilir.Vakoch (1996), üzerinde mutabık kalınan değişim prensiplerinin altını çizmektedir. Bunlar danışanın terapiye başlama konusunda yardım beklentileridir; terapötik ilgi; kendini ve çevreyi anlamanın alternatif bir yolunu sağlamak; düzeltici tecrübelerle sonuçlanan hem artan farkındalık (içgörü) hem de bağlantılı risk alma (eylem) sağlamayı içeren daima gerçeklik testi (s. 102-103). Sanat terapistleri, kendini ve çevreyi anlamanın ve terapistle irtibatın ek bir yolu olarak sanat malzemelerine olan bağlılığı ekleyecektir. Öfke, utanç ve başka kült hislerini sanat yapmaya yönlendirir ve bunlar daha sonra sanat terapisti ile paylaşılabilir. Terapist bağlantısı alır ve çocuğun öyküsünü sanat yoluyla anlatmasına yardımcı olur. Değişimin nasıl, ne vakit ve ne vakit gerçekleşeceği, açıkça her çocuğun bu sürece katılma kapasitesine bağlıdır ve çocuk itimat oluştururken terapist ismine çok vakit ve sabır gerektirebilir. Cevap beklentisinde, çocuğun kendisine ait algısında ve / yahut gerçek davranışında değişiklik olabilir.

Bir cevap yazın