En temel gereksinimlerimizden biri : temas iletisi

Beşere, insan gerek der kadim öğretiler.

Doğduğumuz günden başlar beşere duyulan gereksinim, evvel anne & baba sonra varsa kardeşler, arkadaşlar ve öbür akrabalar derken liste uzar masraf…

Psikoloji kuramlarından TA yani Transaksiyonel Tahlil, insanın ‘temas mesajlarından bahseder’.

İnsanın beşere dokunduğu, gerek bir selamla, gerek bir hoş kelamla ya da fizikî bir dokunuşla hatta tartışma veyahut çatışmayla, esasen temas ettiğimiz durumları anlatır.

Öykü bebeklikte başlıyor, doğduğumuz andan itibaren, temasa, şefkate ve bakıma gereksinimimiz var.

Var olduğumuzu anlamanın tek yolu temas mesajlarıdır. Fizikî ya da zihinsel olarak, varlığımızın öteki beşerler tarafından onaylanmasına duyduğumuz gereksinim ise temas açlığı olarak tanımlanır.

Hani bebeklerin kucağa alındığında huzur bulması var ya, işte kıssa orada başlıyor.

Yaramazlık yapan çocuğun aldığı ‘yapma evladım!’ yansısında,

sevgilinize verdiğiniz bir buket çiçeğin tesirini onun gözlerinde ve gülümseyişinde görme isteğinde,

sizden beklenen bir misyonu layıkı ile yerine getirdiğinizde beklediğiniz taktirde..

Bunların hepsini temas açlığı olarak tanımlamak mümkündür. Orada olduğumuzu gösterir ve var olduğumuzun ispatıdır.

Temas mesajlarının çeşitleri vardır.

Sözel ya da sözel olmayan temas mesajlarında, husus, bir arkadaşınızla selam vermek ile göz kırpmak ya da el sallamak kadar kolaylıkla ayırt edilebilir ve söz edilebilir.

Olumlu ve olumsuz temas mesajlarında ise, karşımızdaki şahısta yarattığımız tesirin duygusal karşılığından bahsedebiliriz. Olumlu temas mesajlarında, karşımızdaki kişinin mutlu olacağı bir tesir meydana getirecek, olumsuz temas mesajlarında ise rahatsız hissedeceği bir sonuç ortaya çıkacaktır. Çocuğunuzun bir dilim pasta daha yemek istemesine vereceğiniz, ‘evet’ ya da ‘hayır’ yanıtının onda yaratacağı duygusal karşılığı olumlu ve olumsuz temas mesajlarına örnek olarak gösterebiliriz.

Şartlı ve şartsız temas mesajlarında de, durum ‘yapmak’ ve ‘olmak’ aksiyonları etrafında şekillenir.

Şartlı temas mesajları, ne yaptığınız ile ; şartsız temas mesajlarında ise ne olduğunuz ile ilgilidir.

‘Ödevlerini yapmış olman ne güzel’ cümlesi, olumlu şartlı bir temas mesajına,

‘Senden hoşlanmıyorum’ cümlesi, olumsuz şartsız temas mesajına örnek verilebilir.

Temas mesajlarını farketmenin, alaka kurma biçimimizi etkilediğini, ilgilerimizde irtibatı ve içtenlikle his alış verişini nasıl gerçekleştirdiğimizi açıklamaya yarayan şahane bir araç olduğunu düşünüyorum.

Örneğin, sevgilinizin bir müddettir ilgisini çeken deri ceketi, özel bir gün olmasını beklemeden ona armağan ettiğinizi düşünelim. Bu davranışınız sonucunda, sevgilinizden bir karşılık yani temas iletisi almak istersiniz. Sevgilinizin çok keyifli olması, özel bir gün olmadığı için aldığı armağana şaşırması ve tahminen de ekstra sevinmesi sizin temas iletisi gereksiniminizi karşılayacak ve benzeri davranışları tekrarlama isteği uyandurarak pekiştirici bir tesir yaratacaktır.

Birebir armağan örneğini bu defa farklı bir versiyon için düşünelim.

Bir hengame sonrasında, yalnızca mevzu uzamasın diye çok da samimi olmayan bir formda sevgilinize armağan aldığınızda ise uydurma temas mesajlarından kelam edebiliriz.

Kelamda iletifatlar, palavradan ikramlar, sadece karşı taraf sussun diye alttan almalar, tamamı geçersiz temas mesajlarıdır ve olumlu bir tesir yaratma ihtimali neredeyse mümkün değildir.

Pekala temas iletisi isteyebilir miyiz?

Kültürümüzde çokça yer alan öğretilerdendir, istemek zorunda kaldığımız temas mesajlarının değersiz olduğu..

Halbuki, gerçek olan şudur, isteyerek elde edilen temas mesajları de istemeden elde edilenler kadar değerlidir.

Her vakit karşımızdaki temas iletisi verenin samimiyet düzeyini, gösterilen ilginin, temasın içtenliğini gözlemleme talihimiz vardır. Şayet temas iletisi içten değilse, temas iletisini kabul etmeme ihtimali de mümkündür.

Öz-güven, öz-değer, öz-şefkat, öz-bilinç üzere kavramlarla çokça karşılaştığımız bir periyodu yaşıyoruz.

Tüm mecralar, ‘Öz’ kavramının değerini haykırırken, kendimize temas iletisi vermekten kelam etmezsek olmaz diye düşünüyorum. Daha çocukluk devrimizde fazlaca tevazunun öğretildiği bir jenerasyonda geçti çocukluğum.

‘Başarılarında övünmek kabalıktır’ı düstur edinmiş bir kuşağın yetişkinliğinde ise, fazlaca mükemmeliyetçi fakat başarılarından tatmin olmayan bir anlayışa sahip olması kaçınılmazdır.

Sahip olunan bu bakış açısı ile kendine temas iletisi vermek epeyce zordur.

Kendine temas iletisi vermekte zorlanan şahısların toplandığı kümelerde, sırayla herkesin kendi hakkında övündüğü çalışmalar ise yarayabilir. Lakin kendimiz ile barışmak ve hak ettiği taktiri teması esirgememek ismine farkına varmanın ve bu mevzuda uyanık olmanın kıymetine inanıyorum.

Bir teklif olarak, kendinize temas iletisi verebileceğiniz beş yol bulmak ve bunları yazıya dökmek işe yarayabilir. Sonrasında ise, rastgele bir şeyin mükafatı olmadan, sırf kendiniz ile temas etmek için bu yolları deneyimlemek başlangıç için güzel bir adım olabilir.

Hayatımızın başladığı günden bugüne kadar bir çok olumlu & olumsuz temas iletisi aldık. Kimini hatırlıyoruz, kimi yalnızca anılarımızda kapalı bir odada bekliyor. Bir depomuz olduğunu ve tüm bu temas mesajlarının bir bankası olduğunu düşünelim. Hangi temas iletisini istersen o bankadan çekip bugüne getirebilme talihine sahibiz.

Deponuzdan olumlu temas mesajlarını çokça çağırmanızı ve kendiniz ile temas etmeyi ihmal etmemenizi dilerim.

Bir cevap yazın