Erken adet görmenin neden olabileceği 11 sorun

Genç kızlar için birinci adet, ergenlik gelişiminin en kıymetli dönüm noktasıdır ve üreme kapasitesinin başlangıcına işaret etmektedir. Birinci adet, çocukluktan genç erişkinliğe sağlıklı geçişinin değerli bir göstergesidir. Birinci adet yaşını, genetik, coğrafik, etnik, sosyoekonomik ve beslenme durumu etkilemektedir. Çoklukla gelişmiş ülkelerde, kızlar 10 ile 16 yaşları ortasında birinci adetini görmektedirler.

Geçtiğimiz yüzyılda, bilhassa endüstrileşmiş ülkelerde birinci adet görme yaşı düşme eğilimi göstermiştir. 1840 yılında ortalama birinci adet yaşı 16,5 iken artık 13 yaş civarında görülmektedir. Birinci adet yaşındaki düşüşün nedeni tam olarak bilinmese de beslenme, sıhhat ve etraf şartlarındaki güzelleşmenin bir yansıması olduğunu düşünülmektedir. Lakin küçük yaşlarda adet görmek, birçok sıhhat sorununun ortaya çıkmasına neden olabilir.

Erişkin Uzunluğu Kısa Kalabilir: Küçük yaşta adet görme, büyüme kıkırdaklarının erken kapanmasına ve erişkin uzunluğunun kısa olmasına neden olabilir. Çalışmalarda adet görme yaşının erkene kaydığı her 1 yıl için, erişkin uzunluğunun ortalama 0,35-0,76 cm daha kısa olacağını ortaya koymaktadır. Öbür taraftan küçük yaşta adet gören kızların yaklaşık %10’unun uzunluğu, 153 cm altında olmaktadır.

Psikososyal Sorunlar Ortaya Çıkabilir: Erken ergenliğe giren ve küçük yaşta adet gören kızlarda psikososyal sorunlar daha sık görülmektedir. Esas tasa, depresyon, yeme bozuklukları, kendini beğenmeme, özgüveninin azalması ve cinsellik bahislerinde telaşlar sık görülmektedir.

Davranış Sorunları Görülür: Küçük yaşta adet gören kızlar daha karamsar ve sonlu olup, daha agresif davranışlar gösterebilmektedirler. Ayrıyeten sigara ve alkol kullanma üzere berbat alışkanlıklara sahip olma olasılıkları daha yüksektir.

Adet Sorunları Görülebilir: Adet düzensizliği, sık adet olma vs üzere adet sorunları görülebilir.

Obezite Riski Yüksektir: Erken adet olan kızların, ileriki yaşlarında kilolu olması mümkünlüğü yüksektir. Örneğin 12 yaşından adet gören kızların, erişkin olunca obez olma riski yaklaşık 2 kat fazladır. Başka taraftan obez kız çocuklarının, erken adet görme ve erişkin yaşlarda obez olma riski de fazladır.

İnsülin Direnci Gelişimine Neden Olabilir: İnsülin direnci, ekseriyetle obezite ile birlikte olup, erken ergenlik gelişiminde de aracı bir rolde oynadığı düşünülmektedir. Erken adet görmek, ileriki yaşlarda insülin direnci gelişme riskini 3 kat arttırır. Başka taraftan insülin direnci, Metabolik Sendrom ve Kalp-Damar Hastalıkları gelişme riskini arttırır.

Metabolik Sendrom İle Alakalıdır: Metabolik Sendrom, obezite, kan basıncı yüksekliği, kan şekeri ve lipit sorunları ile giden tehlikeli bir tablodur. Bu tabloya sahip çocukların ileriki hayatta kalp krizi, felç ve şeker hastalığı gelişme riski yüksektir. Erken adet gören kızlarda, 20-30 yaşlarında obezite, kan şekeri yüksekliği ve tansiyon sorunlarının fazla olduğu görülmüştür. Bu nedenlerden ötürü erken yaşta adet görmek, erişkin hayatta Metabolik Sendrom gelişmesi ile alakalı olabilir.

Karaciğer Yağlanması Kıymetlidir: Küçük yaşlarda adet görme, karaciğer yağlanması ile alakalı bulunmuştur. Erken adet gördüğü her 1 yıl için karaciğer yağlanması riskini %10 artmaktadır.

Tip 2 Diyabet Gelişimine Neden Olabilir: Erken adet gören kızlarda, Tip 2 Diyabet gelişme riskinin 2-3 kat arttığı gösterilmiştir.

Kalp-Damar Hastalıkları Gelişebilir: Kalp-Damar Hastalıkları, dünya çapında bir numaralı mevt nedenidir. Birçok çalışmada, erken adet görme ile Kalp-Damar Hastalıkları ortasında aykırı bir bağlantı olduğunu göstermiştir. Birinci adet yaşı ne kadar düşük ise, Kalp-Damar Hastalıkları gelişme riskinin o derecede yüksek olduğu saptanmıştır. Kalp-Damar Hastalıkları gelişme riski, 13 yaşında adeti başlayan kızlarda en düşük iken, 10 yaşında başlayanlarda en yüksek bulunmuştur. Öteki taraftan, adet görme yaşının erkene kaydığı her 1 yıl için, mevt mümkünlüğü %3 artmaktadır.

Kanser Gelişme Riskinde Artışa Neden Olabilir: Erken yaşta adet görme ile Göğüs Kanseri gelişmesi ortasında bir alaka saptanmıştır. Adet görme yaşının erkene kaydığı her 1 yıl için, Göğüs Kanseri gelişme riskinin %5 arttığı saptanmıştır. Küçük yaşta adet görenlere nazaran, geç adet görenlerde Endometriyum Kanseri gelişme riskinin %32 daha düşük olduğu görülmüştür.

Sonuç olarak, erken ve yaşıtlarından evvel adet gören kızlarda, çok çeşitli sıhhat sorunlarının ortaya çıkma riski vardır. İleriki hayatta ortaya çıkabilecek bu sorunlar, kız çocuğunun erişkin ömrünü olumsuz etkileyebilir ve geç kalmak geri dönüşümsüz sorunlara neden olabilir. Bu nedenle göğsü büyümeye başlayan ve ergenliğe giren her kız çocuğu erken adet görme mümkünlüğü nedeniyle denetim edilmelidir.

Bir cevap yazın