Gece idrara kalkma ihtiyacı(noktüri) nedir?

Gece idrara kalkma(Noktüri), Gece uykuda iken idrar gereksinimi nedeniyle bir yahut birden fazla uyanmaktır. Ağrı, uykusuzluk, gürültü ve birtakım ruhsal sıkıntılar nedeniyle uyanıp tuvalete gitmek bu kapsamda değildir. Tekrar sabah kalkınca birinci iş olarak tuvalete gitmekte noktüri değildir. Olağanda gece uyurken beyin tabanında salgılanan ADH isimli hormona bağlı olarak idrar üretimi yarı yarıya azalır ve yeniden olağanda 6-8 saatlik uyku sırasında idrara kalkma muhtaçlığı pek olmaz.Yaşlanma ile gece bir kere uyanmak olağan sayılabilir, ancak birden fazla ve daha evvel olmadığı halde gece uyurken tuvalete kalkma muhtaçlığı duymak olağan değildir ve bilhassa diğer şikayetlerde eşlik ediyorsa incelenmesi gereken tıbbi bir durumdur.Bunun yanında tabiki mesane toplumsal bir organdır hayatı boyunca gece tuvalete kalkmaya alışkanlık edinmiş bir beşerde bunu patolojik kabul edemeyiz.Eğer gece idrara kalkma muhtaçlığı günlük ömür kalitenizi etkiliyor ve konforunuzu bozuyorsa incelemeye bedeldir. Gece idrara kalkma muhtaçlığı ne kadar fazla ise uykunuzu o ölçüde böler ve gün içinde daha yorgun olmanıza, işinize konsantre olmanızı, günlük aktivitelerinizi ve toplumsal yaşantınızı etkileyecektir. Ayrıyeten gece vardiyasında çalışan ve gündüz uyuyan bireylerde gündüz uyurken idrar muhtaçlığı duymakta birebir kapsama girer.Gece idrara kalkma, hem bayanlarda hem de erkeklerde görülebilir, yaş arttıkça görülme sıklığı artar. Daha çok 30 yaş altı bayanları ve 50 yaş üzerinde erkeklerde karşımıza çıkar . 60 yaş üstünde ise hem bayan hem de erkeklerde emsal oranda görülür.

Gece idrara kalkma gereksiniminin nedenleri ve tipleri

Tipine bağlı olarak birçok gece idrara kalkma gereksinimi nedeni vardır.

Fazla idrar üretimi (Poliüri): Poliüri hastaları 24 saat içinde 3 Litre den idrara üretir. Bu ekseriyetle böbrekler tarafından filtrelenen suyun çok fazla olmasından kaynaklanır. Çok sıvı alımı, ağız kuruluğu hissine sebep olup çok su içmenize neden olan Tip 1,2 Şeker hastalığı yahut primer polidipsi(Diabetes insipidus-Yalancı diyabet), ve gebelik diyabeti üzere fazla idrar üretimine sebep olan kimi durumlarda ortaya çıkar.

Gece fazla idrar üretimi(Nokturnal poliüri): Gece poliüriside yalnızca geceleri yüksek hacimli idrar üretimi olur. Lakin gün içindeki idrar hacimleri olağandır yahut hatta azalmıştır. Bu çoklukla gün içinde ayaklarda yahut bacaklarda ödeme bağlı biriken sıvı tutulmasından kaynaklanır. Uyumak için uzandığınızda, yerçekimine bağlı olumsuzluk ortadan kalkınca ödem alanlarındaki sıvı damarlarınıza tekrar döner ve böbrekleriniz tarafından süzülerek çok idrar üretimine neden olur.

Ödeme ve fazla sıvı birikimine neden olan sebepler:

Kalp yetmezliği.

Kronik böbrek yetmezliği

Alt ekstremite ödemi (bacakların şişmesi).

Tıkayıcı uyku apnesi üzere uyku bozuklukları (uyku sırasında nefes alma birçok defa kesintiye uğrar yahut durur).

Diüretikler-idrar söktürücü ilaçlar, kardiyak glikozitler, demeklosiklin, lityum, metoksifloran, fenitoin, propoksifen ve çok D vitamini dahil olmak üzere kimi ilaçlar.

Yatmadan evvel çok fazla sıvı içmek, bilhassa kahve, kafeinli içecekler yahut alkol.

Yüksek tuz içeren bir yemek yemek.

ADH-Vazopresin hormonunun üretiminin azalması

Gece idrar sıklığı(Gerçek Noktüri): Gece idrar üretimi olağan olmasına karşın, gece idrara kalkma muhtaçlığı duyulmasını söz eder. Aslında üretilen toplam idrar ölçüsü yüksek değildir. Bunun nedeni çoklukla mesanenin büsbütün boşalmaması (bu nedenle daha süratli dolması) yahut idrar yapma dürtüsünü geliştirmeden evvel mesanenin büsbütün dolmamasıdır (düşük mesane hacmi). Bu uyumakta zahmet çekilmesi nedeniyle de ortaya çıkabilir fakat noktüri kapsamına alınmaz.

Mesanenizi büsbütün boşaltamamanın nedenleri:

Mesane çıkım tıkanıklığı

Prostat büyümesi

Prostat Kanseri

Doğumsal mesane çıkım darlığıve idrar yolu darlığı

Mesanenin idrarı tam olarak depolayamama nedenleri şunları içerebilir:

Mesane çok aktivitesi (mesane spazmları).

Mesane enfeksiyonu yahut tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu.

Mesane iltihabı (şişme).

İnterstisyel sistit-ağrılı mesane sendromu.

Mesane kanseri.

Gece idrara kalkma ihtiyacının-Noktüri teşhisi

Noktüri tanısı kısmen kolaydır, ama altında yatan nedenlerin anlaşılması hayli karmaşıktır. Bundan ötürü nokturi öteki önemli olabilecek birtakım tıbbi durumların belirtisi de olabilir. Birinci olarak tabip tıbbi geçmişinizi öğrenecek ve fizik muayenenizi yapacaktır.Doktorunuz, semptomlarınızı daha yeterli anlamak ve hayat kaliteniz üzerindeki tesirini anlamak için sorgulama formu doldurmanızı isteyebilir. En sık kullanılan sorgulama formu ‘’Nocturia-Quality of Life’’dır (N-QoL).Yine teşhise yardımcı olmak için bir mesane-işeme günlüğü tutturabilir. Bu ne kadar sıvı aldığınız, hangi sıklıkla tuvalete gittiğinizi ve ne kadar idrar çıkardığınızı (mL cinsinden hacim) gösteren iki-üç günlük bir kayıttır. kayıt edilir. Konutunuzda ölçüm kabı yardımı ile çarçabuk yapabilirsiniz. Ayrıyeten ani idrar hissi ve idrar kaçırmanızdan da bahsedebilirsiniz. Ayrıyeten aldığınız ilaçları, idrar yolu enfeksiyonlarını ve ilgili semptomları da kaydetmelisiniz. Doktorunuz, gece idrara kalkma muhtaçlığının muhtemel nedenleri ve tedaviyi belirlemek için günlüğü gözden geçirecektir.

Doktorunuz size aşağıdaki şu soruları sorabilir:

Bu durum ne vakit başladı?

Her gece kaç kere idrara çıkıyorsun?

Geceleri idrara çıktığınızda işediğiniz hacim mitarı ne kadar?

İdrar yapma suratı ve kalınlığında bir değişiklik oldu mu (artış yahut azalma)?

Günlük ne kadar kafein-kahve içiyorsunuz?

Gece boyunca idrara çıkma sizi gereğince uyumaktan alıkoyuyor mu?

Alkollü içki içiyor musunuz? Ne sıklıkta ve ne kadar?

Diyetiniz yakın vakitte değişti mi?

İşeme günlüğünüzü gözden geçirmenin yanı sıra, hekiminiz idrarınızı enfeksiyon açısından incelemek için bir idrar analizi isteyebilir.

Fizik muayene:

Mesane şişkinliği (eğer mesaneniz tam boşalmıyorsa gergin ve şişkin olabilir)

Ayak bileği ve bacaklarda şişme (periferal ödem olarak bilinir)

Genital bölgenizde cilt hasarı (uriner inkontinans belirtisi)

Uretradan akıntı (enfeksiyon belirtisi)

Genital bölgede anormallikler erkeklerde prostat muayenesi ya da bayanlarda pelvik muayene yapabilir, kan basıncı ölçümü ve kalp, akciğer yahut nörolojik durumlar için muayene yapabilir.

Gece idrar ihtiyacının-Nokturi tedavisi

Gece idrara çıkma muhtaçlığının tedavisi için birtakım tekliflerde bulunulabilir, temel tedavi altta yatan nedeni tedavi etmeye yöneliktir.Bunun dışında semptomatik-destek tedavileri önerilebilir.Noktüriye neden olan sebepler, kullanılan öteki tedaviler, ve kimi ferdî tercihler tedavide tesirli olmaktadır. Tedavi usulleri ilaç ve birtakım cerrahi sistemleri içermektedir.

Muskarinik reseptor antagonistleri:Muskarinik reseptör antagonistleri (MRAs) olağandışı mesane kasılmalarını azaltan ilaçlardır. Ertelenemez-acil işeme gereksinimini giderirler.Yan tesirleri vardır ve ekseriyetle orta derecededir. Ağız ve gözlerde kuruluk, asit reflüsü ve kabızlık sık görülen yan tesirlerdir.Nadiren birtakım hadiselerde bulanık görme, mide bulantısı ve işeme zorluğu görülebilir. İleri yaşta uzun devir antimuskarinik kullanım yan tesirleri

daha berbattır.

Bu antimuskarik ilaçlar:

Darifenasin

Fesoterodin

Oksibutinin

Propiverin

Solifenasin

Tolterodin

Trospium kloride

Beta-3 reseptor agonisti-Mirabegron: Bu ilaç mesane kasınızı gevşetir, mesanenizin idrar tutabilme kapasitesini artırmaya yardımcı olur. Bu nedenle daha az idrar yapma muhtaçlığı hissedersiniz. Ayrıyeten, mirabegron’nun da rahatsızlık verici yan tesirleri vardır fakat antimukariniklere nazaran daha azdır, onlarla kombine de kullanılabilir. Mirabegronun yan tesirleri çoklukla hafiftir lakin uzun devir yan tesirleri meçhuldür.

İdrar söktürücü ilaçlarLoop diuretikleri: Birtakım hastalarda yatar durumda kan dolanımının artması ile böbreklere, tüm bedene kalbin kan pompalaması kolaylaşır. Böylelikle beden daha çok idrar üretir, zira böbrekler daha fazla sıvı filtre eder ve bu da gece idrara kalkmaya yol açar. Bunun için güçlü idrar söktürücüler kullanılabilir. ancak dehidratasyon, gut, serumda düşük Na yada K düzeyleri, düşük kan basıncı ve baş dönmesi üzere yan tesirler ortaya çıkabilir.

İdrar söktürücü ilaçlar ortasında yer alanlar:

Furosemide

Bumetanide

Torsemide

Desmopressin-ADH: Şayet gece idrara gitme nedeni azalmış vazopresin-ADH üretimi ise ilaç olarak yerine konulabilir. Şayet gece fazla idrar üretimi varsa bu ilaç idrar üretimini azaltmak için önerilebilir. Desmopressin tuvalet gereksinimi ile uyanma sayınızı azaltabilir ve daha uzun saatler kesintisiz uyumanızı sağlar. Tablet nazal sprey yahut ağızda eriyen tablet halinde uyumadan evvel alınır. 8 – 12 saat aktiftir. İlaç farklı dozlarda bulunabilir ve bayanlar erkeklerden daha düşük doza gereksinim duyarlar. Yan tesir olarak Desmopressin kandaki sodyum düzeyinde düşüşe neden olabilir. Bu nedenden ötürü tedavi esnasında ve öncesinde kan testleri yapılmalıdır.

Az görülen yan tesirleri baş ağrısı, diyare, bulantı, karın ağrısı, baş dönmesi, yüz kızarıklığı yada ağız kuruluğudur. Az durumlarda desmopressin kan basıncı yüksekliğine yol açar ve ayak ve ayak bileklerinde şişlik görülür (periferal ödem).

Prostat tedavisi ve cerrahisi: Prostat ve mesane münasebetinden ötürü birtakım erkeklere prostat bezi içindeki kasları gevşetmek ya da hacmini küçültmek maksadıyla bir grup ilaçlar reçete edilir.

Mesane işlevleri etkilendiğinde âlâ huylu prostat büyümesinin semptomlarını gidermek için Kapalı prostat ameliyatı önerilebilir.

Noktüri için hayat biçimi teklifleri: Genel hayat stili değişiklikleri ile şikayetlerinizi azaltabilir ve hayat kalitenizi yükseltebilirsizniz.

1-İyi uyku alışkanlığınızı koruyun: Haftanın yedi günü tıpkı saatlerde uyuyun ve tıpkı saatlerde uyanın, bir sonraki günde etkin ve uyanık olacak kadar uyuyun. Şayet daha uzun yahut daha az yatakta kalırsanız uyku kaliteniz bozulur, gün içinde uyuklamaktan kaçının, uygun ısıya sahip, gürültü ve rahatsız edici ışığın olmadığı bir ortamda uyuyun.

2-Gece idrar hissi ile uyanmamak için akşam üzeri ve akşam saatlerinde daha az sıvı tüketin. Günde en az 1-1.5 litre su tüketin ve daha fazla su içmeniz için hekiminize danışın.

3-Alkol ve kafein tüketimini azaltın zira bunlar idrar ölçünüzü arttırır ve mesanenizi uyarabilir. Dekafeinize oldukları belirtilmelerine karşın çay ve kahve üzere kimi içecekler de az ölçüde olsa bile kafein içerebilirler.

4-Yatmadan evvel ağır yemeklerden kaçının. Belirli besinler nokturinizi daha kötüleştirebilir. Öncelikle akşam baharatların ve çikolatanın azaltılması, yardımcı olabilir.

5-Sigara içmekten kaçının zira nikotin uyarıcıdır ve uykunuzu etkileyebilir.

6-Ani idrar hissi duyduğunuzda hekiminizin önerisi ile daha uzun mühlet idrarınızı tutabilmek için kendinizi cesaretlendirin. Bu daha çok idrar tutabilmek için mesanenizi eğitecek ve dolayısı ile daha az sıklıkta idrar yapmanıza yol açacaktır.

7-Bacak ve bileklerinizdeki şişlikleri azaltınız. Gün içinde bedeninizdeki sıvı bacaklardan aşağı hakikat şişliğe neden olur. Bu durum periferal ödem olarak isimlendirilir. Yatar konumda ya da bir kaç saat ayaklarınızın üst kaldırılması ile sıvı böbreklere döner. Bu sıvı idrar ile bedenden atılır. Şayet bu olay gece gerçekleşirse nokturi ortaya çıkar. Öğlenden sora uzanmanız ya da ayaklarınızı üst yanlışsız kaldırmanız gece daha uzun saatler kesintisiz uyumanıza imkan verir.

Bir cevap yazın