Şirketlerdeki psikopat yöneticiler

Akademik literatürde “Psikopat” sözünün manası; “Ruh yahut hudut hastalığına tutulmuş olup, istikrarsız hareketler yapan kimse. Karakter tarafından olağandışı, kararsızlık içinde ve topluma karşı olumsuz bir tavır içinde bulunan hasta kişilik. Diğerlerine düşmanlık hisleri besleyen kimselere verilen genel isim.” biçiminde söz edilir.

Eminim birtakım okurlarımız, kendi yöneticisinden bir şeyler bulmuştur üstteki satırları okurken. Tüm hayatları, iş arkadaşlarının haklarını gasp edip, hayatlarını zindan etmekle geçen bu tipteki yöneticilerin ortak özelliklerini şöyle sıralıyor uzmanlar:

Zeki olmaları gerekmiyor. “Sorgulamayan” yapıda olmaları kâfi oluyor.

Kendilerinden öteki kimseyi beğenmiyorlar.

Meslek hırsları ve biat ettikleri yöneticileri uğruna çalışanlarının gereksinimlerini yok sayıyorlar.

Çalışanlarını zalimce kullanıyorlar.

Kendilerini gereğinden fazla önemsiyorlar. Uydurma bir çekicilikleri var.

Bencildirler. Etraflarındaki insanları çıkarları için kullanırlar. Herkesi ve her olayı onları maksatlarına götürecek birer araç olarak görürler. Suçluluk ve vicdan hissinden mahrumdurlar.

Empati fakiridirler ve daima palavra söylerler.

En yakın dostunuz üzere davranırlar lakin aslında sizinle zerre kadar ilgilenmezler.

Başarısızlıklarında sorumluluk almaktan kaçınırlar.

Psikolojide anti-sosyal, vicdan duygusu gelişmemiş, empati kuramayan, ziyan verici hislerden kaçınmayan, topluma ahenk göstermek için efor sarf etmeyen şahıslara ‘psikopat’ ismi veriliyor. Amerikan iş dünyası şu sıralar bu kavramın yeni bir boyutunu ‘kurumsal psikopatlığı’ tartışıyor. Kriminal psikoloji alanında uzman olan Amerikalı Akademisyen Robert F. Hare, 20 unsurluk psikopatlık denetim listesinin yaratıcısı. Hare, toplumun yüzde 1’ini oluşturan psikopatların klinik tedavisinde değerli rol oynayan bu listeyi, idare dünyasına tekrar uyarlamış. Hare’e nazaran basiretsiz ve başarısız yöneticiler, psikopat özellikler taşıyor. Bu tezleri daha da ileri götüren Hare ‘Psikopatları izlediğimiz üzere CEO’ları izleyerek tedavi edebilseydik, son yıllarda yaşadığımız kurumsal skandalları yaşamazdık’ görüşünü savunuyor.

PALAVRA SÖYLÜYORLAR

Psikopat yönetici olarak nitelendirilen yöneticiler, karşısındakilerin his ve niyetleriyle ilgilenmiyor. Vicdan ya da suçluluk duygusu hissetmiyorlar. Hırsları ve onları yönetenlerin çıkarları uğruna herkesi kullanıyorlar. Çalışanlarını onları sevdiklerine, sadakatlerini takdir ettiklerine inandırıyorlar. Fakat bu hususlarda daima palavra söylüyorlar. Katı ve duyarsızlar, çalışanlarıyla adeta oynuyorlar.

Psikopat yöneticinizle baş etmeniz için birkaç küçük öneriyi ise şöyle sıralayabiliriz:

Kendinize itimadın. Yöneticinizin sizden daha yaşlı, daha varlıklı ya da daha üst konumda olması ahlaki yargılarının sizinkinden daha sağlıklı olduğunu göstermez.

Sorgulayıcı olun. Üstlerinizin otoritesi ferdî kıymet yargılarınızla çakıştığında idarenizi sorgulayın. İşbirlikçi olmayın. Birinci bakışta sıkıntı görünse de bu tavır, mesleğiniz, daha da değerlisi kendinize olan hürmetiniz açısından değerlidir.

Endişeyi hürmetle karıştırmayın. Yöneticinizden korkuyorsanız bu duyguyu sakın hürmet zannetmeyin.

Kendinizi harcatmayın. Psikopat yöneticinizin hayatınızdaki ziyanlarını düzgün değerlendirin.

Kimi yöneticiler vardır ki, yıllar sonra karşınıza çıktıklarında, minnet ve vefa duygusu ile hatırlarsınız onları ve boyunlarına sarılmak gelir içinizden. Ve kimi yöneticiler de vardır ki; kuru bir selam bile çoktur onlara, görmezden gelip, geçersiniz yanlarından. İnsanların sahip olduğu asıl zenginliğin bu noktada ortaya çıktığını fark edemeyecek kadar zavallı olan bu tipteki psikopat yöneticiler, hayatlarındaki bir çok alanda kendilerini kabul ettirip hürmet göremedikleri için bu yola düşmüş olduklarını fark ettiklerinde, iş işten geçmiş olur birden fazla vakit. Koltuklarını kaybettiklerinde sudan çıkmış balığa dönmeleri de bu yüzdendir aslına bakacak olursanız.

O denli iddia ediyorum ki; bir insan için en büyük ceza, son seyahatine uğurlanırken “haklarınızı helal ediyor musunuz?” sorusuna, çok sayıda insanın “hayır helal etmiyorum.” yanıtını verecek olduğunu, bu günden biliyor olmaktır. Unutmayın ki; sizin, şirketin bir çalışanı olmaktan daha evvel, bir insan olduğunuzu, hislerinizle yaşayan bir paha olduğunuzu göremeyen, haklarınızı gasp edip çoluk çocuğunuzun rızkına el uzatan bu vizyon yoksulu zavallılardan alabileceğiniz en tesirli intikam ise “Başarılı Olmak” ‘tır.

Sağlıklı günler dileklerimle…

Bir cevap yazın