Ürolojide lazer (laser) kullanımı lazer (laser) nedir?

Lazer sözü, “Light Amplification of Stimulated Emission of Radiation-LASER” teriminin Türkçe kısaltmasıdır. Lazeri, birinci defa Amerikalı fizikci Theodorev H. Maiman(1960) bulmuş ve ürogenital cerrahide kullanılması ise Persons (1966 da) tarafından olmuştur. Günümüzde, teknolojik ilerlemeler sayesinde başta prostat büyümesi ve böbrek ve idrar yolları taşlarının kırılmasında-tedavisinde olmak üzere başka birçok ürolojik hastalıkta kullanılmaktadır. Lazer, kesme, kanı durdurma(koagülasyon) ve buharlaştırma(vaporizasyon) işlevini eş vakitli olarak gerçekleştirebilmesinin yanında ödem, sertleşme ve darlık riskini de büyük oranda azaltmaktadır.

Günümüzde Ürolojik cerrahide cerrahide bugüne kadar kullanılan lazer tipleri:

Karbondioksit-CO2 Lazer, artık fazla kullanılmamaktadır

Neodymium:Yttrium-Aluminum-Garnet (Nd:YAG),

Holmium:Yttrium-Aluminum-Garnet (Ho:YAG),

Potasyum-Titanil-Fosfat (KTP) ve Thulium lazerdir.

EN ÇOK KULLANILAN LAZER AMELİYATLARI ve KULLANILAN LASER CİNSLERİ

HoLEP PROSTATEKTOMİ: HOLEP : HoLEP, Holmium Lazer ile yapılan prostat ameliyatını tabir etmektedir. Holmium lazer, bilimsel teknolojideki ismi Holmium: Yittrium-Aluminum-Garnet (Ho: YAG) lazer dir. Dalga boyu(2120) suyun üst notasına yakın (1910 nm) olduğundan dokuda ve taş kırmada epeyce uygun absorbe edilir ve aktif bir formda kullanıma imkan verir. Ho:YAG lazer düşük watt’larda(20-40Watt) aygıtın endoskopik fiber-probu’u taş kırmada kullanılırken, yüksek watt’larda (60-120watt) bilhassa prostat ve öbür dokularda eş vakitli kesme, kanama denetimi ve buharlaştırma emeliyle kullanılır. Holmium lazerle endoskopik olarak taşların parçalanmasında kullanılması çok başarılıdır ve faal ve yaygın bir formda kullanılmaktadır. Çünkü ürolojide holmium lazer kullanımı birinci kere taş kırma ile başlamıştır.

Holmium lazerin başka lazerlerden en değerli farkı uygulanan dokuya yıkıcı/yakıcı tesirinin çok derin olmamasıdır, tesirinin öteki lazer tiplerine nazaran nispeten yüzeysel kalmasıdır. Prostata uygulandığında tesir derinliği birden teğe artmaz, prostatın kapsülünü geçmez, şayet denetimsiz bir biçimde geçerse ereksiyon ve prostat dışında geçen sonlar ve öteki dokular olumsuz etkilenir. Greenlight KTP lazerde tesir derinliği Holmium lazere nazaran daha fazladır. Holmium lazerin bu özelliği nedeniyle rahatlıkla prostatın kapsülü ile büyümüş prostat dokusu ortasından çarçabuk sıyırma süreci yapılabilir, yani enükleasyon yapılabilir. HoLEP prostatektomi yada HoLEP’le prostat ameliyatı tamda bu süreci tabir eder.

Bu sıyırma işlemi(enüklasyon; Prostat kapsülü ile büyümüş prostat dokusu ortasına Lazer probu ile girilerek prostat kapsülden sıyrılarak açık prostat ameliyatı üzere birkaç kesim halinde mesaneye atılır, ve sıyrılan prostat dokusu idrar kanalından olduğu üzere çıkartılalamayacağından, morselatör ismi verilen aygıtla yeniden endoskopik yolla kıyma üzere öğütülerek parçalanıp dışarı alınır. Holmium lazer ile yapılan bu süreç lazer gücü dışında bipolar güç kullanılarak da yapılabilir, bu usule bipolar enüklasyon (BipoLEP) denmektedir ve ameliyat sonuçları birbirinin birebirdir. Ayrıyeten Thulium Lazer kullanılarak da bu enuklasyon-sıyırma süreci muvaffakiyet ile yapılabilmektedir.

HoLEP ve TUR-P(klasik transüretral prostat rezeksiyonu) sonrasına alınan sonuçlar karşılaştırıldığında; işeme suratı ve semptom skorundaki düzelme ölçüsü ortasında fark tespit edilmemiştir. Bunun yanında hastanede kalış mühleti ve sonda kalış mühleti HOLEP’te ortalama bir gün daha kısadır. Lakin hala TUR-P, en ülkü cerrahi tedavi olma özelliğine devam ettirmektedir. Hastalar tercih yaparken bu bilgiler sunulur, hasta ve cerrahın ortak kararı ile ameliyat formülüne karar verilmelidir.

GREENLİGHT LAZER(LASER): GreenLight(yeşil Işık) lazer teknoloji alanındaki ismi ile Potasyum-Titanil-Fosfat(KTP) 532nm dalga uzunluğunda lazer ışını yayar ve dokudaki 542nm dalga uzunluğundaki hemoglobine bağlanır damarları ve münasebetiyle prostat dokusunuda buharlaştırırarak tesirini gösterir. Süreç KTP-greenlight lazer ışınları idrar kanalından teleskop aracılığı ile girilerek prostata uygulanır ve büyümüş prostat dokusu istenilen ölçüde bu ışınlarla buharlaştırılır. Bu sürece tıpta PVP yani prostatın fotoselektif vaporizasyonu denir, ve greenlight denmesinin nedeni lazerin yaydığı ışının yeşil renkli olmasından kaynaklanır. Kolay uygulanabilirliği, kanamanın az olması ve hastanede kalma mühletinin daha az olması kimi özel hasta kümeleri için tercih nedenidir.

Greenlight ile aktif bir prostat ameliyatı yeni kuşak 150 watt ve üstü aygıtlarla daha yüz güldürücü sonuçlar bildirilmektedir ve aygıtın gücü nedeniyle daha kısa müddette daha fazla doku buharlaştırabilmekte. Deneyimli ellerde, itinayla seçilmiş hastalarda hasta memnuniyeti oranı yüksek olmaktadır. Ameliyat sonuçları öbür sistemler yapılan ameliyatın sonuçları ile karşılaştırıldığında şayet kimi hasta kümeleri dikkate alınırsa sonuçlar birbirine benzeridir, lakin yinede greenlight prostatektomi herkese ve her prostata uygulanacak standart bir tedavi metodu değildir, klavuzlarda prostat ameliyatı için kullanılan bir yol olarak geçmektedir. Bu formülle prostat ameliyatı genel, spinal ve hatta çok riskli hastalarda lokal anestezi ile yapılabilmektedir. Endoskop aracılığı ile idrar kanalından girilir , endoskop içinden ilerletilen plazer probunda lazer işınlarıyla prostat kâfi ve istenilen ölçüde buharlaştılır ve rahat idrar yapılabilecek kadar bir alan oluşturulur, prostat tarafından oluşturulan tıkanıklık giderilir. Lakin bu formülde dışarı doku alınmadığından patolojik inceleme yapılmamaktadır, bu yüzden ameliyat öncesi hastada prostat kanseri olmadığını başka formüllerle ekarte edilmiş olması gereklidir.

Greenlight Lazer’in Avantajları: 1-Aspirin, coumadin gibisi kan sulandırıcı ilaçları alan hastalarda ilaçları kesmeden uygulanabilmektedir. 2- Greenlight lazerle parostat ameliyatında çok az kanama olamaktadır.. 3- Ameliyat sonrası idrar sondası başka usullere nazaran daha az kalma mühletine gerek kalmaktadır. Yaklaşık 24 saat. 4- Hastanede kalış müddeti kısa olup ortalama bir gündür, kimi merkezlerde günübirlik olarakta yapılabilmektedir. 5-Klasik TUR-P de bazen karşımıza çıkan su zehirlenmesi(TUR sendromu) kullanılan sıvının fizyolojik olması nedeniyle olmamaktadır.

Bir cevap yazın