Koronavirüs’ü yenenlerin böbrekleri iflas edebilir mi?

Dünya sıhhat örgütü tarafından (DSÖ) yenitip Koronavirüsü (Kovid-19) salgınını bu yılın Mart ayında pandemi ilan edildi. Birçok bilinmeyeni olan ve dünyada an itibariyle yaklaşık 200 bin insanın hayatına mal olan bu virüs teneffüs sisteminin yanında öteki organlarda da hasar oluşturması kaçınılmazdır.

Koronavirüs pandemisi hala tesirini devam ettirmekte olup maalesef ülkemizde de yaklaşık 100 bin civarında olgu görüldü ve yaklaşık 2500 kişi hayatını kaybetti. Bu hastalığa yakalanıp uygunlaşan hasta sayısı da kıymetli ölçülerdedir. Hastalar güzelleştikten sonra organlarda ne üzere hasarlar bırakıyor? bu sorunun yanıtı hala açıklığa kavuşmamış olup uzun periyodik araştırmalar gerekli olacaktır. ABD de ağır bakımda coronavirus nedeniyle yatan hastaların yaklaşık %20-40’ında böbrek yetmezliği geliştiği görüldü. Bu hastaların diyaliz gereksinimi olması solunjum aygıtının yanında diyaliz makinelerininde kıymetini ortaya koydu. Çin’de yapılan ve BMJ (the British Journal Medicine) mecmuasında şimdi yayın evresinde olan bir araştırmaya nazaran bu virüs hem böbrek hem de testislerdeki sperm üreten hücreleri tutmakta olup böbrek yetmezliği ve kısırlığa neden olabileceği bildirilmektedir.

Virüs çıkıntılarıyla insan hücre zarına tutunur ve içindeki genetik malzemesini hücre içine bırakır. Hücre içine bir tane giren virüs hücrenin gereçlerini kullanarak çoğalır, sonra hücre patlar ve çoğalmış virüsler yeni hücrelere yapışır. Bu biçimde hücreleri tahrip eder, organ yetmezliği ve vefata kadar giden sonuçlar doğurur. Elbette bağışıklık sistemimimiz güçlü ise öncelikle kanımızdaki kemik iliğinde üretilen akyuvarlar (makrofajlar) bu virüsü etkisiz hale getirmek için çalışır ve bedene giren virüsü içine alarak yutar, etkisiz hale getirir. Fakat virüs ortamda çok fazla ise makrofajların sayısı bunları öldürmeye yetmez ve virüs organları istila etmeye devam eder. Bu durumda karaciğerden üretilen lenfositler yardıma gelir ve makrofajlarla birlikte virüse karşı savaşmaya başlar. Kanda bu virüse karşı antikorlar gelişmeye başlar ve birebir virüs bedene tekrar girmeye kalkarsa antikorlar bu virüsü öldürür. Bu durumda beden bu virüse karşı bağışıklık olmuş olur. Düzgünleşmiş hastalardan plazma alınıp ağır bakımdaki hastalara verilmesi ve onların iyileşmesindeki sistem bu haldedir.

Koronavirüsü (COVID-19) en çok sevdiği oraganlardan birisi akciğerlerdir. Akciğer hücrelerine ACE2 (anjitensin konverting enzim2) reseptörlerini kullanarak süratli bir biçimde girer ve buraya genetik gereçlerini bırakarak tekrar süratli birşekilde çoğalır. Hücre içinde çok üreyen virüsler hücreyi patlatır ve sağlam hücrelere yeniden tıpkı enzim üzerinden girmeye başlar. Tedavi edilemez ya da bağışıklık sistemi virüsleri öldüremezse organ yetmezliği ve vefat gerçekleşir. Bu hastalığın birinci çıkış noktası olan Çin’in Wuhan kentinde yapılan bir araştırmada hasta olanlarda akciğer yetmezliğinin yanında böbrek yetmezliğinin de geliştiği, bu şahısların böbrek tubulus hücrelerinde ACE2 reseptörlerinin bol bulunduğu, koronavirüsü geçiren hastalarda böbrek yetmezliği olabileceği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak Çin’den başlayıp bütün dünyayı tesiri altına alan koronavirüspandemisi ülkemiz de dahil olmak üzere can almaya devam etmektedir. Bilhassa ağır bakımda koronavirüsü nedeniyle yatan hastalarda yüzde 10-40 ortasında böbrek yetmezliği gelişebilmektedir. Bu yetmezliğin nedeninin COVID-19‘un böbreği tutmasına bağlı olabileceği düşünülmektedir. Lakin kesin kıymetlendirme için hem klinik hem de deneysel daha ileri araştırmalara gereksinim vardır.

Bir cevap yazın