Kum tepsisi terapisi nedir?

• Kum tepsisi terapisi, danışanların dünya görüşlerinin küçültülmüş bir versiyonunu yaratmak için minyatür figürler, kum tepsileri ve bazen su kullandıkları dinamik bir süreçtir. Terapist bu sürece şahit olur. Danışanın muhtaçlık duyduğu anlatımları keşfederken ve açıklarken rahat olduğu inançlı bir alan sağlar. Kum tepsisi kelamsız bir araç olduğundan, lisanın ötesine geçen yaşantıya ulaşabilir. Danışanlar tecrübelerini denetim ederek düzenleyerek ve birleştirerek yansıtabilirler. Danışanlar hayat kıssalarını dengeli bir biçimde anlatmak için sağ hemisferdeki şekillendirilmiş tecrübeler ile sol hemisferdeki anlatıma dayalı bilgiyi birleştirme maharetine sahiptir. Bu birleştirme birçok vakit daha sağlıklı algılar, davranış ve alakalar ile sonuçlanır.

TARİHİ GELİŞİMİ

• Kum oyunu terapisi ile ilgili çalışmalar yaklaşık olarak 100 yıllık bir tarihe sahiptir. Kum Tepsisi Terapisi projektif (dışavurumcu) bir terapi usulüdür. Yani bireyin iç dünyasını inançlı bir formda dışarıya yansıtabileceği ve ruhsal yaralarını iyileştirebileceği bir tekniktir. Kum oyunu terapisi çocuk psikiyatristi Margaret Lowenfeld’in ofisinde 1920’li yılların sonuna yanlışsız oluşmaya başlamıştır.

Lowenfeld, rastgele bir kuramdan bağımsız bir teknik denemek ismine, çalıştığı çocuklarla minyatür figürler kullanmaya başlamış ve bu tekniğin çocuklar üzerindeki olumlu tesirini gözlemlemesi üzerine, bu tekniği “Dünya Tekniği” olarak tanıtmıştır (Bowyer 1970). 1950’lerde Karl Jung’un öğrencilerinden Dora Kalff, Lowenfeld ile çalışmaya başlamış ve Jung kuramıyla Lowenfeld’in “Dünya Tekniğini” sentezleyerek, bu yeni oluşan tekniği çocuklarla yaptığı psikoterapötik çalışmalarda kullanmaya başlamıştır. Bu süreç içinde, “Kum oyunu” (Sandplay) terimi de birinci kere Kalff tarafından kullanılmaya başlanmıştır (Boik ve Goodwin 2000).

Hisleri imgelere dönüştürebildiğimde içten içe rahat ve güvendeydim. O imgeleri hislerin ortasında gizlenmiş halde bıraksaydım, beni modüller haline getirirlerdi.-Carl Jung

Kum oyunu terapisinde Analitik Psikolojinin Kurucusu Carl Gustave Jung’un ortak (kollektif) şuur dışı ve arketipler ön plana çıkmaktadır. Ortak (Kolektif) Bilinçdışı Jung çevreyi zihnin işleyiş biçiminin tek belirleyicisi olarak kabul eden görüşleri yıkmış, kalıtım ve evrimin vücut yapısında olduğu üzere ruhsal yapıda da bir iz bıraktığı görüşünü savunmuştur.

Kolektif bilinçdışının içeriği arketipler terimiyle isimlendirilir. Arketip, birinci örnek (prototip) manasına gelir. Jung, tarifini yaptığı arketipler ortasında doğum, tekrar dünyaya geliş, vefat, güçlülük, sihir, kahraman, çocuk, üçkâğıtçı, akıllı ihtiyar, toprak ana, dev üzere imgeler; ağaçlar, güneş, ay, rüzgâr, ırmak, ateş ve hayvanlar üzere doğal nesneler; yüzük ve silah üzere insan yapısı nesneler sayılabilir. Jung’a nazaran arketiplerin sayısı, gerçek ömür olaylarının ve nesnelerinin sayısına eşittir. Arketipler, bir insanın geçmiş yaşantılarının eseri olan bellek imgeleri üzere canlı manzaralar değildir. Örneğin anne arketipi, bir bayanın ya da bir annenin fotoğrafı değildir.

Şayet bir benzetme yapmak gerekirse, banyo edilmesi gereken negatif sinemaları andırırlar. Gerçek dünyada bir karşılığı bulunduğunda, bu meçhul imgeler canlı ya da cansız varlıklara dönüşürler. Arketipler bağımsız yapılar oldukları üzere, bazen bir ortaya gelerek yeni alaşımları oluşturabilirler. Örneğin kahraman arketipi, şeytan arketipiyle birleşerek “acımasız lider” tipinde bir insanı oluşturur. Arketipler üniversaldir. Bir diğer deyişle, her insan tıpkı temel arketip imgelerine sahiptir. Bir çocuk dünyanın hangi yöresinde doğarsa doğsun, anne arketipini de birlikte dünyaya getirir. Lakin kendi annesiyle etkileşime başladıktan sonra ferdî farklılıklar ortaya çıkar.

Birtakım arketipler kişiliğin oluşumunda çok kıymetli bir rol oynadıklarından Jung onlara özel bir yer verir: persona, anima ve animus, gölge ve ben. Jungcu analist Dora Kalff’ın Kum Oyunu terimi, Jung’un psişenin bütünlük ve güzelleşmeye yanlışsız hareketlendirilebileceği ve bireyleşmenin temenos yada özgür ve muhafazalı alanda kum aracılığıyla gerçekleştiği inancını temel alır. Uzman oyunda danışanda muhafazalı alan sağlar.

• Muhafazalı alan terapistin;

1-Dinleme

2-Gözlemleme

3- Kum terapisi esnasında yargılamadan yaklaşma manasına gelir.

Temenos:Yunanca-Kutsal Yer

Psişe: Ruh

KUM TERAPİSİNİN KULLANIM ALANLARI

• Çocuklar, yetişkinler, çiftler, aileler, ve kümelerle kullanılabilir.

• Hem teşhis hem tedavi maksatlı kullanılır.

• Cinsel taciz maduru çocuklarda kullanılır.

• Aile ve Çift terapisi

• Gerilimli olayları tekrar yapılandırma

• Maharet kazandırma

• Zıt kanıları uzlaştırma

• Kişilik boyutlarını birleştirme

• Yeme bozuklukları

• Travmalar

• Davranış bozuklukları

• Kum oyunu terapisi aile ve çift terapisinde de yaygınlıkla kullanılmaktadır. Çiftlerin birçok vakit kelamla anlatmakta zorlandığı münasebet dinamiklerini ortaya çıkarma ve tekrar düzenleme konusunda kum oyunu terapisi hayli tesirlidir (Dean 2001).

Benzeri olarak, kum oyunu terapisindeki figürler aile terapisinin değerli bir tekniği olan soy ağacı üretiminde da sıkça kullanılmaktadır (De Domenico 1993).

• Gerilimli olayları yine yapılandırma, ego güçlendirme, marifet kazandırma, zıt düşünceleri/deneyimleri uzlaştırma ve alt kişilik boyutlarını birleştirme yer almaktadır (Boik ve Goodwin 2000).

• Ayrıyeten, kum oyunu terapisi beyin travması geçirmiş hastalar, yeme bozukluğu üzere daha özgül alanlarda da muvaffakiyet ile kullanılmaktadır (Freedle 2006, Zoja 2006).KUM TERAPİSİNİN KULLANIM ALANLARI

• Kum oyunu terapisi hem teşhis hem de tedavi gayeli kullanılmaktadır. Teşhis gayeli kullanımında, bu teknik, tedavi sürecinin başında danışmana danışanın sorunuyla ilgili daha yeterli bilgi alması ve tedavi sürecini şekillendirmesi maksatlı kullanılmaktadır.

• Tedavi edici olarak kullanıldığında ise kum oyunu terapisi danışanın sorunu çözmesine yardımcı bir araç olarak kullanılmaktadır

KUM TERAPİSİNİN YARARLARI

• Çocuk bilinçaltındaki niyet ve hislerini tepsi üzerinde içten dışa aktarırken, yaratıcılığı, algıları, içsel hisleri ve anıları özgürleştirilir.

• Birçok çocuk kum oyununu doğal bir tabir biçimi olarak görür ve buda kendilerine cazibeli gelir.

• Kum oyunu şiddetli hisler ve çatışmalı fikirlerin üstesinden gelebilme duyusunu uyandıran bir tekniktir.

• Kum oyunu sözel olmayan sözler içerir.

• Çocukların kendi içsel his ve fikirlerini somut imgelere dönüştürerek bir fotoğraf oluşturmasına müsaade verir zira sembollerin ve kum minyatürlerinin ortak bir lisanı vardır.

• Kum oyununun farklı bir kinestetik özelliği vardır. Kumu elle şekillendirmek dokunsal bir tecrübe sağlar. Kuma dokunmak ve kumda oynamak dertli yada bütünlüğü bozan okul öncesi çocuklarda rahatlatıcı bir tesir yaratabilir.(Shih ve ark..2006)

• Kum oyunu sembolik biçimde şuur dışı çatışmaların ortaya çıkmasıyla ve ruhsal manaların sağlıklı bir biçimde tekrar düzenlenmesiyle küçük çocuklarda güzelleşmeyi ve dönüşümü kolaylaştırmaktadır. (Turner,2005)

• Psikojenik acılarını kum tepsisinde söz ederek çocuklar duygusal bir katarsise girerler, bu da yıkıcı davranışların temelinde şuur dışı çatışmalarla ilgili bastırılmış öfke ve düşmanlığı özgür bırakabilir.

• Süreç içerisinde her kum tepsisi geçmişteki ve var olan yaralarla başa çıkabilmenin birer kesimi yada bireyleşmeye giden seyahatte bir adım olarak görülebilir.

• Katarsis ise çocuğun kum sahnelerinin kıymetlendirme yapmayan, ilgili, muteber bir yetişkinin gözüyle harekete geçirilir.

KUM TEPSİSİNİN ÖZELLİKLERİ

• Kum oyunu terapisinde çoklukla ıslak ve kuru olmak üzere 57 x 72 x 7 cm ölçülerinde gökyüzünü ya da suyu sembolize etmesi gayesiyle mavi boyalı iki dikdörtgen kum tepsisi ve yüzlerce minyatür figür kullanılmaktadır (Amatruda ve Simpson 1997).

KUM TEPSİSİNE BAKTIĞIMIZDA;

• Her sol tarafta olan şeyin sağ taraftan farkı vardır.

• Tepsinin üst tarafında bulunan şeyler maskülen taraftır.

• Tepsinin alt tarafında bulunan şeyler feminen taraftır.

• Solda olan her şey daha az şuurludur.

• Sağda olan her şey daha şuurlu ve şimdiki vakitte yer alır.

• Danışan kum objeleri düzenlerken, danışman bilhassa obje seçimine, objelerin yerleşim nizamına, objeler ortasındaki uzaklıklara dikkat eder.

HANGİ TEPSİ NE VAKİT KULLANILMALIDIR?

• Danışan her oturumda o günkü his durumuna bağlı olarak kuru ya da ıslak kumdan birini seçmektedir.

• Islak kum danışanın daha duygusal istikametlerini ortaya çıkarmasına yardımcı olmaktadır (Lowenfeld 1999).

• Danışman ıslak kum tepsisini kullanmak için, danışanın daha derin ve ağır hisleriyle yüzleşmeye hazır olduğuna emin olmalıdır.

• Danışan hazır oluncaya kadar kuru kum kullanılması önerilmektedir.

JUNGCU KUM OYUNU MİNYATÜRLERİ

• Genel olarak kum oyunu terapisinde; hayvan, böcek, kuş, deniz yaratıkları, yarı insan/yarı hayvan figürleri, sürüngenler, hem suda hem karada yaşayan hayvanlar, canavarlar, yumurta ve besinler, fantezi fotoğraflar, bitkiler, kayalar, kabuk ve fosil kalıntıları, dağlar, mağaralar, volkanlar, binalar, maniler, araçlar, beşerler ve soyut sayılar kullanılmaktadır. Danışan tepsi içinde derinlikler kazıyabilir ya da dağlar, vadiler, ırmaklar üzere coğrafyalar oluşturabilmektedir. Kum oyunu terapistlerinin ofisinde çoklukla 200-300 civarında minyatür figür bulunmaktadır

JUNGCU KUM OYUNU MİNYATÜRLERİ

KATEGORİ ÖRNEKLER

BEŞERLER Farklı etnik kümelerden yetişkinler ve çocuklar, dini figürler, kahramanlar, gelin ve

damatlar çeşitli meslekler ve atlet figürler.

HAYVANLAR Hayvanat bahçesi, evcil kuşlar, böcekler, deniz ömrü, yabanî hayvanlar

ALTYAPI Meskenler, okullar, kaleler, köprüler, binalar, dini figürler

TAŞITLAR Otomobiller, uçaklar, tekneler, kamyonlar, motorlar, ambulans, polis otomobilleri, itfaiye..vb.

BİTKİLER Ağaçlar, çalılar, çiçekler

SONLAR Çitler, kapılar, barikatlar

HAYALİ Cadılar, sihirbazlar, dilek kuyuları, hazine sandıkları, tek boynuzlu atlar, ejderhalar,

periler, kristal küreler, sihirli taşlar

DİNİ Melekler, şeytanlar, rahipler, şamanlar, totem direği, öbür dini motifler

TABİAT Gök jenerasyonu, güneş, ay, yıldızlar, dağlar, kayalar, mağaralar, ağaçlar, çalılar, çiçekler,su

GERÇEKÇİ OBJELER Tuvalet, küvet, çalışma masası, kalem, kürek üzere eşyalar

ÇOK İSTİKAMETLİ Mücevherler, şişeler, silahlar, bıçaklar, paketlenmiş armağanlar

Bir cevap yazın