Bebeklerde bağırsakla ilgili (gastrointestinal) besin alerjisi

Son yıllarda bebeklerde bilhassa bağırsakla ilgili besin alerjilerinde bariz bir artış yaşanmakta olup, bu durum anneleri ve bebeği bilhassa birinci aylarda besbelli ıstıraba sokabilmektedir. Bu yazımda bağırsakla ilgili besin alerjileri hakkında genel bir teşhis ve tedavi yaklaşımını özetleyerek, ailelerin bu bahis hakkında farkındalık ve bilgi seviyesinin artırılmasını amaçladım.

Bu durum son yıllarda neden bu kadar arttı? Bu soruya kesin bir yanıt vermek ve tek bir neden ileri sürmek çok mümkün olmasa da kimi nedenler öne çıkmaktadır.

Besin alerjisi için risk faktörleri:

Son yıllarda doğal beslenmeden uzaklaşılmış olması

Genetiği değiştirilmiş besinlerin yaygın kullanımı

Katkı hususlarının yaygın kullanımı

Bebeklerde bağırsakların şimdi tam gelişmemiş olduğu birinci aylarda fazla mama kullanımı

Bebeklerin immün sisteminin şimdi tam gelişmediği birinci aylarda allerjenik besin proteinleri ile müsabakaları

Çok muhafazacı yaklaşımlar sonucunda bebeklerin geçirdiği enfeksiyonların azalması

Bütün bunların sonucunda son yıllarda bağırsak kompozisyonumuzun ve mikrobiyotasının değişmesi

Annede vitamin D eksikliği

Allerjenitesi yüksek besinlerin 1 yaşına kadar başlanmaması

Allerji açısından ailevi genetik yatkınlık

Bebekte atopik dermatit olması

Bağırsak ile ilgili besin alerjilerinin teşhis ve tedavisindeki zorluklar, bebeklere yanlış teşhis konmasına, anne ve bebeğinin gereksiz diyet uygulamasına neden olup, bu durum hem anne, hem de bebekte besbelli sorunlara neden olabilmektedir.

Bağırsakla ilgili besin alerjilerinin annede yol açtığı sorunlar:

Annede yetersiz beslenmeye bağlı vitamin ve mineral eksiklikleri, protein alım eksikliği, annenin yetersiz kalori alması, anne psikolojisinin bozulması ve sonuçta anne sütünün azalması gözlenebilmektedir.

Bağırsakla ilgili besin alerjilerinin bebekte yol açtığı sorunlar:

Bebek ile ilgili olarak ta yetersiz beslenmeye bağlı kilo alamama, büyüme ve gelişme geriliği, kalsiyum eksikliği üzere bilhassa birinci aylarda hiç istenmeyen problemler gelişebilmektedir.

Bağırsakla ilgili (gastrointestinal) besin alerjilerinde bebekte beklenen bulgular:

Kanlı yahut kanlı mukuslu kaka

Daima ishal

Her beslenmeyi takiben kusma atakları

Kilo alamama

Protein kaybına bağlı ödem (şişlik)

Tedavilere yanıt vermeyen kolik

Daima kabızlık hali

Tedaviye karşılık vermeyen gastroözefageal reflü olması

NOT: Anneyi emen bir bebekte kakada yalnızca mukus olması, bebek güzel kilo alıyorsa ve üstte sayılan bulgular yoksa olağan kabul edilmelidir. Anne sütü alan bebeklerin bir kısmında kakada mukus olabilmektedir. Ek besinlere başladıktan sonra bu durum düzelmektedir. Bu durum bebeklere yanlış teşhis konmasına neden olan bir durum olduğu için bilhassa değerlidir.

Teşhis:

Bağırsakla ilgili besin alerjilerini katiyetle gösteren bir test bulunmamaktadır.

Hem bebeklerin küçük olması, hem de alerjik sistemlerin farklı olması nedeniyle bu tip besin alerjilerinin teşhisinde kesin bir teşhis testi bulunmamaktadır. Lakin teşhiste kullanılan prosedürler şunlardır.

Kuşkulu besinlerle deri testleri yahut kanda alerji testleri bakılabilir (pozitif bulma ihtimali çok düşüktür).

Kuşkulu besinlerle yama testi yapılabilir. Bebeğin sırtına özel kaplar içinde besinler yapıştırılır. ve 48 ve 72 saat sonra okunur. Ağrısız ve kolaydır (pozitif bulma ihtimali çok yüksek değildir).

Kesin teşhis için; kuşkulu besinler en az 2 hafta kesilir. Bebekteki bulgular düzelir ve besin denetim altında tekrar başlanır ve bebekte bulgular çıkınca kesin teşhis konmuş olur (eliminasyon-kontrollü provakasyon). Burada bebeğin yaşına bağlı olarak diyet anneye yahut bebeğe yahut her ikisine birden verilir.

Teşhis ve Tedavideki Değerli Noktalar:

Öncelikle anneye yahut bebeğe çok sayıda gıdayı keserek diyet vermemek gerekir. Çocuklardaki bağırsakla ilgili besin alerjilerinde bebeklerin %90’dan fazlasında inek sütü, yumurta yahut tahıla allerji saptanmaktadır. Başka besinlere alerji çok daha az oranda görülmektedir.

Süt alerjisi saptanan bir hastada sığır etine yahut yumurta alerjisi saptanan bir bebekte tavuk etine karşı alerji olabilir ancak bu oran %10-15 civarında olup kuşku yoksa bu besinleri kesmemek gerekir. Vakit içinde gerekirse kesilebilir.

Teşhis koyma kademesinde anneye tüm alerjik besinlerden mahrum bir diyetin (hipoallerjenik diyet) çabucak başlanması gerçek değildir. Hastalığın durumuna nazaran vakit içinde karar vermek daha doğrudur.

Teşhis konduğunda alerjik besin diyetten çıkarılmalıdır. Kimi durumlarda anneye diyet vermeye gerek olmayabilir.

Anne sütü yetersiz bebeklerde tam hidrolize antialerjik mamalar kullanılabilir.

Gerekirse yardımcı ek tedaviler ve ilaçlar tedaviye eklenebilir.

Anne ve bebekte mineral ve protein eksikliği yakından izlenmelidir. İnek sütü alerjisi saptanan bebeklere ve bu bebeklerin annelerine kalsiyum dayanağı verilmelidir.

Probiyotiklerin kullanılması bebeklerde alerji tedavisinde seçilmiş hadiselerde yararlı olabilmektedir.

Prognoz ve Korunma:

Tüm besin alerjileri yüksek oranda yaşla düzelmektedir. Çok az sayıdaki bebekte çok uzun yıllar devam etmektedir. Bu durumun çocuk alerji tabibi ile birlikte takip edilmesi gerekir.

Çocuk alerji uzmanı hangi besin alerjisi ne vakit geçer? Bu mevzuda size en yanlışsız bilgiyi verecek kişidir.

Tüm hastaların kesinlikle teşhis kademesinde itibaren çocuk alerji uzmanı nezaretinde olması hem bebek hem de anne için en hakikat yaklaşımdır.

Allerjisi olmayan bebeklerde ek besinlere başlamayı çok geciktirmemek gerekir. Yumurta sarısı 6. ay, yumurta beyazı ve balık 7. aydan itibaren başlanmalıdır.

Bir bebekte 1 yaşından evvel uygun aylarda başlamak kuralı ile BAL, İNEK SÜTÜ, SALÇA ve TUZ dışındaki besinler kesinlikle başlanmış olmalıdır.

Üstte sayılan 4 besin dışındaki hiçbir besine başlama yaşı 1 yaşı geçmemelidir.

Anne sütü yoksa ve bebek alerji açısından yüksek riskli bir bebekse (Anne yahut babada alerji olması), bu durumda hipoalerjenik mamalar (Hidrolize mamalar başlanmalıdır).

Besin alerjisi olan bebeklerde vakit içinde öbür tipte alerjiler yahut alerjik hastalıklar (Astım yahut Allerjik rinit) gelişebilmektedir. Bu açıdan takip altında olmalıdır.

Bir cevap yazın