Çocuklarda besin allerjisi nedir

Besin allerjisi nedir?

Sağlıklı insanlarda sorun yaratmayan besin hususlarına karşı kişinin bağışıklık sistemi aracılığı ile çok reaksiyon vermesi durumuna besin allerjisi denmektedir. Besin allerjilerinde, rastgele bir besin alındıktan sonra bağışıklık sistemi tarafından ezkaza yabancı olarak algılanmakta ve
bu besine karşı farklı düzeneklerle çok ve olağan olmayan bir reaksiyon gelişmektedir.

Besin allerjisi sıklığı

Besin allerjisi ekseriyetle 1-2 yaşından evvel görülmektedir ve 3 yaş altında görülme sıklığı %6 iken yetişkinlerde bu sıklık %1-2 civarındadır. Çocuklarda genel olarak %4-8 oranında görülmektedir. 1 yaş altında %10, 3 yaş altında %6, orta-ağır egzemalı çocuklarda %35 ve astımlı çocuklarda %6 oranında görülmektedir.

Hangi besinler allerji yapar?

Her besinin allerjik tepkilere neden olması mümkün olmakla birlikte tüm allerjik besin tepkilerinin % 90’ından 8 temel besin sorumludur. Bunlar süt, yumurta, yerfıstığı, soya, buğday, ağaç fıstıkları (ceviz, badem, antep fıstığı, vs), balık ve kabuklu deniz hayvanlarıdır.

Besin allerjisi belirtileri nelerdir?

Besin allerjisinde besine maruz kaldıktan bir müddet sonra bu besine karşı bağışıklık hücreleri tarafından antikor denilen hususlar oluşmakta ve daha sonraki müsabakalarda bulgular ortaya çıkmaktadır.Gıda allerjisi doğumdan sonra birinci ortaya çıkan allerjik hastalıklardandır. Çok erken aylardan itibaren bulgu verebilmektedir. Çoklukla birinci olarak atopik dermatit (allerjik egzema) olarak kendini aşikâr eder. Bebeklerin birinci aylarda öncelikle yanaklarında, kol ve bacakların dış yüzeyinde kaşıntılı egzemalar oluşabilmektedir. Ayrıyeten doğumdan sonra erken aylarda sindirim sistemini ilgilendiren allerjik hastalıklar da epeyce sık görülmektedir. Bu tip besin allerjileri; besin alımı sonrası fışkırır şekilde kusmalar, kanlı yahut kanlı mukuslu ishal, şiddetli karın ağrıları, şiddetli ağlama atakları, uyku bozukluğu, şiddetli ishal, büyüme geriliği, beslenme bozukluğu ve nadiren tedaviye cevap vermeyen kabızlık biçiminde bulgu vermektedir. Besin allerjisi daha ender olarak ta ciltte kaşıntılı kırmızı plaklar (kurdeşen), yaygın kaşıntı ve kızarıklık, dudak, yüz lisan, el ve ayaklarda şişme (anjioödem) biçiminde bulgu vermekte, hatta hayatı tehtid edebilen şiddetli sistemik tepkiler (anafilaksi) gelişebilmektedir.

Besin allerjileri ani başlangıçlı yahut geç başlangıçlı reaksiyonlara neden olabilmektedir;

1. Akut başlangıçlı besin allerjilerinde belirtiler: Daha çok deri, teneffüs sistemi ve sindirim sistemini ilgilendirir.

A-Hafif-orta belirtiler

o Yüzde kızarma-dudak etrafı, göz etrafında kaşıntılı kızarıklık, lisanda kaşıntı (vücuda yayılabilir)

o Yüz, dudak ve göz etrafında hafif şişlik

o Burun akıntısı-tıkanıklık, gözlerde sulanma, hapşırık

o Bulantı-kusma-kramp-ishal

o Ağız içi ve boğazda kaşıntı ve keçelenme

B-Şiddetli belirtiler

o Hışıltı

o Lisan ve boğazda şişme-hırıltılı solunum- sık öksürük yahut seste kabalaşma

o Tansiyonda ani düşme-şok

o Baş dönmesi-bilinç kaybı-koma

1. Geç başlangıçlı besin allerjilerinde belirtiler: Daha çok deri ve sindirim sistemini tesirler.

o Atopik egzema (Tedaviye yanıtsız)

o Reflü – ani eforsuz kusma

o Büyüme geriliği

o Kabızlık yahut ishal

o Mukuslu ve/veya kanlı gaita

o Kolik

o Daima huzursuzluk ve ağlama atakları

Besin allerjisi düşündüren belirtiler olan çocuklarda ciltten allerji testleri, kandan allerji testleri, allerjen besinlerin alımına orta verilmesi ve besin yükleme testleri üzere testler yapılarak ve çocuk allerji uzmanları tarafından teşhis konulmaktadır.

Besin allerji testi nasıl yapılır?

Ciltten allerji testi, kandan allerji testi yahut deri yama testi olmak üzere farklı metotlar vardır. Yalnızca allerji testleri her vakit kesin teşhis koymak mümkün değildir. Kesinlikle besin yükleme testleri ile teşhis doğrulanmalıdır. Allerji testlerinde allerji saptanmaması allerji olmadığını kanıtlamaz. Zira besin allerjisi çok farklı sistemlerle oluşabildiği için, her vakit allerji testleri ile teşhis konamamaktadır.

Allerji deri testleri doğumdan itibaren yapılabilmekle birlikte ekseriyetle 2 aylıktan itibaren yapılabilmektedir. Allerji testleri, testlerin gerçek yorumlanması ve gereksiz test yapılmasını engellemek için kesinlikle bir çocuk allerji uzmanı tarafından yapılmalıdır. Alerji deri prick testi: Son teknik aplikatörler ile birden çok alerjen bebeğin sırtına ağrısız olarak uygulanarak yapılan testtir.

Yama (Petch) testi: Besin emdirilmiş özel kuyucukların bebeğin sırtına ağrısız olarak yapıştırılması ile uygulanır. 48. Ve 72. Saat sonunda okunur.
Kanda spesifik IgE ölçümü: az ölçüde kan alınarak pek çok allrjene bakılabilir. Böylelikle bebeğin hangi besine alerjisi olduğu tespit edilebilir. Moleküler alerji testleri: En son çıkan alerji testleridir. Az ölçüde (0.5 ml) kan alınarak 300 civarında besin ve inhale alerjene bakılabilir. Bebeğin hangi besine alerjisi olduğu, besinleri pişmiş olarak tolere edip edemiyeceği ve gerçekte alerji yapmayan lakin çapraz tepki veren besinlerin bulunmasını sağlar.
Tabi ki bu testler bebekteki alerjinin tipine nazaran çocuk alerji uzmanı tarafından seçilmelidir. Bilhassa sindirim sistemi ile ilgili alerjilerde daha detaylı hücre seviyesinde bakılan testler de yapılabilmaktedir.

Besin allerjilerinde kesin teşhis nasıl konur?

Kesin teşhis; kuşkulu besinin 4-6 hafta mühlet ile diyetten çıkarılması (besin eliminasyonu), bebeğin düzelmesi ve bu besinin tekrar diyete eklenmesi (besin yüklemesi) ile reaksiyonların tekrar ortaya çıkması ile konmaktadır. Bu test tecrübesiz doktorlarca yapılırsa çocuğun hayatını tehlikeye sokacak kadar makus sonuçlara neden olabilir. Bu nedenle kesinlikle bir çocuk allerji uzmanı tarafından yapılmalıdır.

Besin allerjisi tedavisi Diyet Besin allerjisi tepkilerini önlemenin tek yolu çocuğun allerjik olduğu besin ve eserlerinden kaçınmasıdır. Çok az ölçüde alımların bile şiddetli tepkilere neden olabileceği unutulmamalıdır. Anne sütü alan bebeklerin annelerinin de diyet yapması gerekir. Bebek mama kullanacaksa besin allerjisinin tipine nazaran seçim yapılmalıdır. Örneğin inek sütüne allerjisi olan bebeklerin inek sütü içermeyen mamalar kullanması gerekir. Hangi mamanın kullanılacağına ve nasıl bir diyet uygulanacağına kesinlikle çocuk allerji uzmanı karar vermelidir.

Besin allerjisinde ilaç tedavisi var mıdır?

Besin allerjisi tespit edilen çocuklarda bulguların ortaya çıkmasını engellemek maksadıyla kullanılabilecek rastgele bir ilaç yoktur, lakin mevcut belirtilerin düzeltilmesi emeliyle hafif tepkilerde antihistaminik ilaçlar ve kortizon türevi ilaçlar kullanılabilir.

Besin allerjisinin aşı tedavisi var mıdır?

Oral immünoterapi (Aşı tedavisi), hastaları besine alıştırmak ve kalıcı tolerans (besin allerjisinin düzelmesi) geliştirmek emeli ile küçük dozlardan başlayarak nizamlı ortalarla artan dozlarda besinin ağızdan verilmesidir. Ağızdan besin aşı tedavisi yapılabilen besinler süt, yumurta, yer fıstığı, ceviz, kivi ve şeftalidir. Bu tedavi formunda gaye çocuğun bağışıklık sistemini tepki verdiği besine alıştırmak ve tepki veremez hale getirmektir.

Besin allerjisi düzelir mi?

Besin allerjisinin düzelip düzelmeyeceği hangi besine bağlı allerji olduğu, kaç çeşit besine allerji olduğu, kaç yaşında teşhis konulduğu, teşhis konulduğunda besin allerjisinin şiddeti, egzema, astım yahut allerjik nezle ile birlikte olup olmadığına nazaran değişmektedir. Süt yumurta, soya ve
buğdaya karşı oluşan allerjilerin 3 yaşına kadar düzelme talihi yüksekken fıstık, balık ve deniz eserlerine gelişen allerjilerin düzelme talihi daha düşüktür.

Aileler Nelere Dikkat Etmelidir?

Allerjik çocuğu olan ailelerin çocuklarının dışarıda tükettiği her besinin içeriğini evvelden gözden geçirmesi gerekir. Ağır allerjik tablolar bekleniyorsa ailenin çocuğa uygulaması mecburî olan hazır epinefrin iğnelerini kullanmayı öğrenmesi gerekmektedir. Bu çocukların daima olarak bir çocuk
allerji uzmanı denetiminde kalması, uzun vadede başka allerjik hastalıkların erken tanısı ve tedavisi açısından gereklidir.

Bir cevap yazın