Taş hastalığı ( böbrek taşlarına ne sebep olur )

Böbrek ve idrar yolları taşları idrardaki mineral yahut asit tuzlarının kristalize olmasıyla oluşur. Oluşan taş ve kristallerin büyük çoğunluğu, idrar yaparken idrarla birlikte bedeni terk eder. Lakin, büyük taşlarda yahut düşmeye pürüz olacak kimi durumlarda taşın kırılması yahut cerrahi yolla çıkarılması muhtaçlığı olabilir. Her yıl, 1000 şahıstan 1 yahut 2’sinde taşa bağlı böbrek sancısı-yani akut renal kolik görülür. Erkeklerde bayanlara göre 3-5 kat fazla görülmektedir. Diyet, şişmanlık-obezite, kimi tıbbi durumlar ve kimi destekler ve ilaçlar böbrek taşlarının nedenleri ortasındadır.

Taşlar böbreklerden mesaneye kadar idrar yollarının rastgele bir kısmına yerleşebilir. Çoklukla, idrar fazla konsantre hale geldiğinde taşlar oluşur ve minerallerin kristalleşmesine ve birbirine yapışmasına neden olur. Böbrek taşlarının düşmesi epeyce ağrılı olabilmektedir ve vaktinde fark edilirse ekseriyetle böbreklerde kalıcı bir hasara neden olmaz. Duruma nazaran, böbrek taşını düşürmek için ağrı kesici ve çok bol su içmek gereklidir. Başka kimi durumlarda – örneğin, taşlar idrar yoluna takılırsa, beraberinde idrar enfeksiyonu eşlik ediyorsa yahut komplikasyonlara neden olursa ameliyatla müdahale gerekebilir. Taşların tekrar nüks etme riski yüksekse, tekrarlayan böbrek taşı riskini azaltmak için önleyici tedavi önerilebilir.

Böbrek taşlarına ne sebep olur?

Böbrek taşlarının çoklukla kesin ve tek bir nedeni yoktur, birçok faktör taş oluşum riskini artırabilir. Bayan yahut erkek olsun herkes ömrün rastgele periyodunda taş oluşabilir. Böbreklerin idrar üretme biçiminde bir dengesizlik olması halinde taş oluşabilir. Bu da içilen su-sıvı ölçüsüyle ve taş oluşumu tetikleyen unsurların idrarda bulunup bulunmaması ile kontaklı olabilir. Böbrek taşları, idrarda kalsiyum, oksalat ve ürik asit üzere kristal oluşturan hususlar, idrarıdaki sıvının seyreltebileceğinden daha fazla yoğunlukta olmsı durumunda kristalleşme ve taş oluşumu başlamaktadır. Tıpkı vakitte idrarda kristallerin birbirine yapışmasını engelleyen hususlar (İnhibitörler sitrat gibi) eksik-yetersiz olabilir ve bu da böbrek taşlarının oluşması için ülkü bir ortam yaratır. Böbrek taşının türünü-yapısını ve cinsini bilmek, taşın neden olduğu faktörleri belirlemenize yardımcı olur ve daha fazla böbrek taşı alma riskinizi nasıl azaltabileceğini konusunda ipuçları verebilir. Bu yüzden , böbrek taşınızın kimyasal tahlili çok kıymet arz eder.

Taş Oluşumu için Risk Faktörleri

1-Aile yahut ferdî geçmiş(Kalıtsal faktörler): Aile bireylerinin birinde böbrek taşı varsa, öteki bir bireyde taş geliştirme mümkünlüğü olağan insanlara nazaran kat kat daha yüksektir. Halihazırda bir yahut daha fazla böbrek taşınız varsa, diğer bir taş oluşumu yahut tekrar etme mümkünlüğü da çok yüksektir. Taş oluşumunda temel faktör ailesel ve kalıtsal risklerdir.

2-Dehidrasyon-Susuzluk:. Her gün gereğince su içmemek böbrek taşı riskini artıran bir faktördür. Sıcak, kuru iklimlerde yaşayanlar ve çok terleyenler öbür insanlara nazaran daha yüksek risk altında olabilir. Ceğrafik olarak sıcak bögelerde yaşayan insanlarada ve akdeniz ülkelerinde daha endemik olarak görülmektedir.

3-Diyet-Beslenme: Protein, sodyum (tuz) ve şeker açısından güçlü bir diyet yemek, kimi böbrek taşı çeşitlerinin riskini artırabilir. Bu, bilhassa yüksek tuzlu diyet için geçerlidir. Diyetteki çok fazla tuz, böbreklerin filtrelemesi gereken kalsiyum ölçüsünü artırır ve böbrek taşı riskini kıymetli ölçüde artırır.

4-Obezite-Şişmanlık: Beden kitle indeksi (BMI) fazla olaması , büyük bel ölçüsü ve kilo alımı, böbrek taşı riskinin artmasıyla ilişkilendirilmiştir.

5- Sindirim sistemi hastalıkları ve geçirilen bağırsak cerrahi: Gastrik baypas ameliyatı, iltihaplı bağırsak hastalığı yahut kronik ishal, sindirim sürecinde kalsiyum ve su emilimini etkileyen değişikliklere neden olarak idrarda taş oluşturan hususların ölçüsünü artırabilir.

6-Metabolik ve hormonal faktörler: Renal tübüler asidoz, sistinüri, hiperparatiroidizm ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları üzere öbür tıbbi durumlar da böbrek taşı riskini artırabilir.

7-İlaçlar: Çok C vitamini, besin destekleri, müshiller (aşırı kullanıldığında), kalsiyum bazlı antiasitler ve migren yahut depresyon tedavisinde kullanılan birtakım ilaçlar böbrek taşı riskini artırabilir.

Böbrek Taşı Çeşitleri

1-Kalsiyum taşları: Böbrek taşlarının büyük çoğunluğu (2 / 3’ü), ekseriyetle kalsiyum oksalat formundaki kalsiyum taşlarıdır. Oksalat, karaciğeriniz tarafından günlük olarak yapılan yahut diyetinizden emilen bir unsurdur. Birtakım ve sebzelerin yanı sıra fındık ve çikolata da yüksek oksalat içeriğine sahiptir. Diyette yüksek doz D vitamini, bağırsak baypas ameliyatı ve çeşitli metabolik bozukluklar idrardaki kalsiyum yahut oksalat konsantrasyonunu artırabilir. Kalsiyum taşları ayrıyeten kalsiyum fosfat halinde de oluşabilir. Bu tip taş, renal tübüler asidoz üzere metabolik durumlarda daha yaygındır. Kalsiyum fosfat taşları Migren tedavisinde kullanılan Topiramat üzere birtakım ilaçlarla da alakalı olabilir.

2-Strüvit taşları: Struvit taşları, idrar yolu enfeksiyonuna cevap olarak oluşur. Bu taşlar süratli bir halde büyüyebilir ve epeyce büyük hacimlere ulaşabilir ve çok da semptom ve belirti vermeyebilir.

3-Ürik asit taşları: Ürik asit taşları, kronik ishal yahut emilim bozukluğu nedeniyle çok fazla sıvı kaybeden şahıslarda, yüksek proteinli diyet yiyenlerde ve diyabet yahut metabolik sendromu olanlarda oluşabilir. Birtakım genetik ve metabolik faktörler de ürik asit taşı riskinizi artırabilir.

4-Sistin taşları: Bu taşlar, böbreklerin makul bir amino asidi (Sistin ve başka dibazik amimo asitler) çok fazla idrarda atmasına neden olan sistinüri ismi verilen kalıtsal bir bozukluğu olan şahıslarda oluşur.

Belirti ve Semptomlar(Renal Kolik)

Böbrek ve üreter taşının boyutu, formu, idrar yollarındaki pozisyonu üzere özelliklere bağlı olarak tıbbi belirtilerde, şiddetli ağrı(RENAL KOLİK) ile ağrısız ortasında değişiklik görülebilir.Böbrek taşı çoklukla böbrekte hareketli yahut böbrekleri- üreterleri – ve mesaneyi birbirine bağlayan borulara geçene kadar şikayetlere neden olmaz. Üreterlere takılırsa, idrar akışını engelleyebilir ve böbreğin şişmesine ve üreterin kasılmasına neden olabilir ki bu şiddetli ağrılara (renal kolik-taş ağrısı) sebep olabilir. Bu, bel ve böğür (her iki yan, kaburgaların alt kısmından kalçaya kadar uzanan alan) bölgede hissedilen keskin bir ağrıdır. Şayet taş, böbrekte değil de üreterde ise ağrıyı kasık ve uyluk bölgede hissedilir. Erkeklerde yumurtalıklarda da ağrı olabilir. Renal kolik, idrar yollarında ve üreter duvarında ani basınç artışı sonucu gelişir. Ağrı, dalgalar halinde gelir ve siz beden durumunuzu değiştirmedikçe azalmaz. Yaşayabileceğiniz en ağrılı durumlardan biri olarak tanımlanır ve doğum sancısına benzetilir.

Bu şikayetler

Kaburgaların altında yan ve sırtta şiddetli, keskin ağrı

Alt karın bölgesine ve kasıklara yayılan ağrı

Dalgalar halinde gelen ve yoğunluğu dalgalanan ağrı

İdrar yaparken ağrı yahut yanma hissi

Pembe, kırmızı yahut kahverengi idrar

Bulanık yahut makus kokulu idrar

Daima idrara çıkma, olağandan daha sık idrara çıkma yahut az ölçüde idrar yapma muhtaçlığı

Mide bulantısı ve kusma

Enfeksiyon varsa ateş ve titreme

Böbrek taşının neden olduğu ağrı, taşın idrar yolunda yer değiştirmesi ile değişebilir – örneğin farklı bir yere kayma yahut yoğunluğun artması.

Şunlarla karşılaşırsanız acil tıbbi yardım almakta yarar var

Hareketsiz oturamayacak yahut rahat bir durum bulamayacak kadar şiddetli ağrı

Bulantı ve kusmanın eşlik ettiği ağrı

Ateş ve titreme eşliğinde ağrı

İdrarda kan

İdrarı yapma zorluğu

Teşhis

1-Kan tetkiki: Kan kalsiyum ve ürik asit düzeyi fazla çıkarabilir. Yeniden kan testi sonuçları böbrekler ve öbür tıbbi durum hakkında fikir verebilir.

2-İdrar tetkiki: 24 saatlik idrar toplama testi, çok fazla taş oluşturan mineral yahut çok az taş önleyici unsur saldığınızı gösterebilir. Bu test için hekiminiz iki gün üst üste iki idrar toplama süreci yapmanızı isteyebilir.

3-Görüntüleme Sistemleri: Görüntüleme testleri, böbrek ve idrar yolundaki taşları gösterebilir.Taş protokolu bilgisayarlı tomografi (BT) en küçük taşları bile ortaya çıkarabilir. Kolay karın röntgenleri (direkt üriner sistem grafisi) günümüzde daha az kullanılmaktadır, zira bu tıp bir görüntüleme küçük böbrek taşlarını gözden kaçırabilir. Süratli ve uygulaması kolay, invazif olmayan bir test olan ultrason, böbrek taşlarını teşhis etmek için öteki bir görüntüleme seçeneğidir.

4-Taşların tahlili: Düşürülen taşları yakalamak için idrarı bir süzgeçten geçirmek istenebilir. Taşın kimyasal tahlili taşa neyin sebep olduğunu belirlemek vetaşın nüksünü-tekrarını önlemek açısından değerlidir. Yüksek seviyede taş oluşum riski taşıyorsanız, metabolik kıymetlendirme olarak bilinen ek testlerden geçmeniz gerekir.

TEDAVİ

Bütün taşlara tedavi gerekmez. Şayet taş rahatsızlığa neden oluyorsa ve doğal yollarla idrardan düşmüyorsa tedaviye gereksinim doğabilir. Hastanın evvelden mevcut tıbbi hastalıkları varsa değişik tedavi tekliflerinde bulunabilir. Rastgele bir rahatsızlığa sebep olmayan bir böbrek yahut üreter taşı varsa çoklukla tedaviye gerek görülmez, böbrek ve taşın durumunu pahalandırmak ve berbata gitmediğinden emin olmak için sistemli denetimler dair bir program vermek gerekir.Taşın idrarla atılması mümkünse, bu süreyi kolaylaştıracak ilaçları reçete edilebilir. Buna konservatif tedavi denir.

Taş büyük ve büyümeye devam ediyorsa, sık ve şiddetli ağrı yapıyorsa ve böbrek işlevlerine mani oluyorsa, enfeksiyon ve kanama neden oluyorsa taşa müdahale gerekebilir yani faal tedavi gerekir.

Tedavi seçiminde tesirli olan faktörler:

Belirtileriniz ve şikayetleriniz

Taşın özellikleri (yerleşim yeri, büyüklüğü, çeşidi, taşın oluşma nedeni)

Tıbbi geçmişiniz

Hastanenizde uygulanan tedavi metodu ve hekiminizin deneyimi

Kendi ferdî tercihleriniz ve kıymetleriniz

A-Tıbbi-Konservatif taş tedavisi

Küçük böbrek ve üreter taşları büyük çoğunluğu, işeme esnasında zaten idrarla birlikte düşer. Lakin taşın yerine ve boyutuna bağlı olarak atılması muhakkak bir vakit alabilir. Taş çok küçükse (0,5 cm den küçük) %95 ihtimalle 6 hafta içerisinde resen düşer.

Bunu için günlük sıvı alımını (2-4Litre) ve çıkartılan idrar miktarını(2 litrenin üstünde) artırmak gerekir. Taş hareket ettiği vakit ağrı kesici gerektiren renal kolik şeklinde-şiddetli ağrılar olabilir. Ağrı(renal kolik) için ağrı kesici ibuprofen, naproksen verilebilir. Şayet bu birinci tedavi etabı işe yaramazsa opioid isimli güçlü ağrı kesiciler kullanılabilir. Bu ilaçlar ekseriyetle damar içine enjekte edilir. Opioid’lerin dezavantajı ise mide bulantısı yapabilecek olmalarıdır.

Sonuçta

Taş, mesaneye ne kadar yakınsa taşın atılma ihtimali de o kadar fazladır

Taş ne kadar büyükse taşın atılma bahtı da o kadar azdır

1-Taşı Düşürmek Tıbbi Tedavi

Böbrek yahut üreter taşınnı daha süratli atılmasına yardımcı olacak ve hareket ettiği vakit ağrıyı azaltacak (alfa-blokerler ve nifedipin olarak isimlendirilen) ilaçları reçete edebilir. Buna Medikal Ekspulsif Tedavi ismi verilir ve en çok üreter taşlarında tesirlidir. Bu ortada sistemli alarak böbrekler ultrasonografi ve öteki görüntüleme sistemleri ile denetim edilmelidir. Taşın hareket edip etmediğini ve böbreğini yeterli çalışıp çalışmadığını denetim edilmesi gerekir.

2-Taşın çözülmesi yahut eritilmesi

Ürik asit taşları varsa, tedavi ile eritmek ve çözmek mümkün olabilmektedir. Bu idrarın pH pahasını artırarak asidik halden alkali hale getirerek yapılır. Bunun için ekseriyetle alkalin sitrat yahut sodyum bikarbonat üzere ağızdan kullanılan ilaçlar reçete edilir. 7.0-7.2 ortasındaki pH-düzeyinde taş, boyut olarak küçülür ve sonunda büsbütün çözülebilir. İdrar pH’sı meskende kolay bir ölçüm çubuğu yahut turnusol kağıdı ile kullanarak ölçülebilir.

B-Aktif taş tedavisi

Etkin taş tedavisinde, taşları çıkarmanın 3 yolu vardır: şok dalgaları ile taş kılması (SWL) , üreteroskopi (URS), perkütan nefrolitotomi (PNL) . Bunların yanında azda olsa açık, laparoskopik ve Robotik cerrahide tercih edilebilmektedir. Hangi faal tedavi formülünün için en düzgünü olduğu birçok faktöre bağlıdır. En kıymetli faktör, taşın sebep olduğu belirtilerdir. Taşın böbrekte yahut üreterde bulunması büyüklüğü, yerleşim yerine dayalı olarak farklı tedavi seçenekleri önerebilir.

Belirti vermeyen taşlar kimi durumlarda tedavi gerektirebilir

Taş büyümeye devam ediyorsa

Yeni taş oluşturma riski yüksekse

Enfeksiyon varsa

Taş çok büyükse

Hasta etkin tedaviyi tercih ediyorsa

Üreterdeki taşın faal tedavisi için nedenler

Taş idrar yolundan geçemeyecek kadar büyük görünüyorsa

İlaç tedavisine karşın ağrı devam ediyorsa

Böbrek işlevleri durmuş yahut bozulmuşsa

1-Şok dalgalarıyla taş kırma (ESWL)

ESWL, beden dışından taşları kıran bir makine ile yapılır. Taş kırmak için odaklanmış şok dalgaları (kısa sinyalli yüksek güçlü ses dalgaları) deriden taşa iletilir. Taş, şok dalgalarının gücünü emer ve küçük kesimlere ayrılır. Parçacıklar daha sonra idrar yoluyla atılır. SWL metodu, hastaların %90’ından fazlası için uygundur. Lakin formülün başarısı, taşın nitelikleri ve beden yapısı üzere birkaç faktöre bağlıdır.

2-Perkütan Nefrolitotomi (PNL)

PNL, büyük taşların ciltden girilerek böbrekten direkt çıkarıldığı bir cerrahidir. Avantajı, tek operasyonda çok büyük taşların bile çıkarılabilmesidir. PNL genel anestezi altında gerçekleştirilir.Ancak ESWL ve URS ile karşılaştırıldığında daha ve komplikasyon riski daha yüksektir. PNL’nin en sık görülen komplikasyonu kanama ve yüksek ateştir.Taşın çok büyük (2cm’den büyük) olduğunda ve şimdi üretere geçmediği durumlarda PNL düşünülmelidir.

PNL’yi aşağıdaki durumlarda da tedavi seçeneği olarak size sunabilir:

Birden fazla taşınız varsa taş yükü 3m den büyükse

Taş çok sert ve teknik olarak başka prosedürlerle tedavi edilemiyorsa

PNLile ilgili geniş bilgi için tıklayınız:

https://www.hakkiperk.com/tr/hizmet/detay/193/renal-perkutan-cerrahi

3-Üreteroskopi (URS)

URS, küçük çaplı bir endoskop aletiyle yapılan tedavi cinsidir. URS çok yaygın bir halde kullanılmaktadır. Muvaffakiyet seviyesi epey yüksek, komplikasyon riski ise düşüktür. URS, genel yahut lokal anestezi altında yapılır. Anestezi altındayken, bedene hiçbir kesi yapmadan endoskop ile idrar kanalından girilir, üretere yordamına uygun bir formda ulaşılır, gerektiğinde Lazer ile kırılır ve Taş modülleri özel bir “sepet-basket” yahut forseps kullanılarak dışarı alınır.

Kimi vakit taş çok büyükse taşı tek seansta çıkarmak mümkün olmayabilir ve ikinci bir süreç gerekebilir. Başka birtakım hallerde küçük taş parçacıkları yahut tüm taş böbreğe kaçabilir. Esnek-flexible(kıvrılabilen) bir üreteroskopi bulunuyorsa böbreğin içine kadar ulaştırılabilir ve parçacıklar çıkarılır yahut lazerle kırılır. Süreç sonunda üretere bir stent(Double J) yerleştirilir, bu böbrekten mesaneye olan idrar akışını kolaylaştırır ve kolik ağrı ataklarını (idrar yolunda kramptan kaynaklanan şiddetli ağrı) pürüzler.

Operasyondan birkaç hafta sonra bir röntgen çekilir. Görünür taş yoksa stent çıkarılır. Üreterde taş mevcut iken meydana gelen şiddetli ödemden ötürü üreteroskopi ile birinci denemede taşa ulaşmak mümkün olmayabilir. Bu durumda üretere bir double-J stent yerleştirilebilir. Double-J stent varken idrar böbrekten mesaneye boşalabilir ve üreter boyutu genişler.

Üreter genişledikçe üreteroskopi taşa ulaşana kadar geçirmek ve taşı çıkarmak kolaylaşır. Son olarak hastaya bir gün sonra çıkarılmak üzere idrar sondası konur, operasyondan kaynaklanan kan yahut böbrek taşı kalıntıları görülür. Gerekirse mesane sonda aracılığıyla yıkanabilir. İdrarda görünür kan olmadığında sonda çıkarılabilir.

URS Gerektiren Durumlar

resen düşmesi muhtemel görünmeyen yahut önemli rahatsızlığa yol açan, ekseriyetle üreterde yer alan taşlar (sert-rijit metal yahut flexible-esnek üreteroskopi ile çıkarılır)

ESWL (vücut dışından şok dalgasıyla taş kırma) sistemiyle tedavi edilmesi mümkün olmayan böbrek taşları

idrarda görülen kanın sebebini belirlemek

Sert-Metal ve Fleksibil-Esnek üretereskop ortasındaki fark nedir?

Ortadaki fark, sert ve esnek üreteroskopi kullanımındadır. Sert-metal üreteroskopi, sözün tam manasıyla sert bir teleskop ile gerçekleştirilir. Yalnızca düz bir çizgisi görür. Esnek-Fleksibl üreteroskopi ise neredeyse 180° dönebilen ve kendi üzerinde geri katlanabilen çok ince ve esnek bir teleskopla gerçekleştirilir.

Lazer probu kullanılarak taşların toz kadar küçük modüllere ayrılabilir. Esnek üreteroskopi daha çok böbrekteki ve üst üreterde, böbrek yakınındaki taşlar için kullanılır, sert üreteroskopi ise yüklü olarak üreterin alt ve orta kısmında, mesaneye yakın taşlar için kullanılır. Esnek üreteroskopi, sert üreteroskopiden daha naziktir. Genel de her alandaki taşlar için iki üreteroskop da kullanılmaktadır.

Üretereskopinin riskleri nelerdir?

İdrar enfeksiyonu: çoğunlukla yalnızca antibiyotik gerektirir

kanama: çoklukla acilen güzelleşir

üreterin daralması yahut delinmesi ile sonuçlanan üreter tahribatı: bu durum enderdir ve bir balon vasıtasıyla genişletme ve bir double-J stenti takılmasını gerektirebilir

taşın kırılamaması ve alınamaması: alternatif bir süreç gerekli olabilir

üreterin delinmesi: bu türlü bir zedelenmeden sonra çoklukla birkaç hafta boyunca bir double-J stenti gerekli olur

üreterin böbrekten kopması (‘avülsiyon’): bu durum çok ender ve kimi vakit kaçınılmazdır fakat düzeltilmesi için açık cerrahi gerektirebilir

karında yahut sırtta rahatsızlık

double-J stentten kaynaklanan yan tesirler.

4-Laparoskopik, Robotik yahut açık cerrahi:

Az de olsa bu formüllere baş vurulabilmektedir. URS, PNL den daha başarılıdır lakin kesilerek yapılması, tekrar edilebilirliği hudutlu ve daha uzun müddette hastanede kalmayı gerektirmesi dezavantajdır. Bu yaklaşımlar çoğunlukla başka tüm tedavilerin başarısız ve imkansız olduğu yahut öbür tekniklerde ortaya çıkan birtakım komplikasyonlar üzere az durumlarda uygulanır.

5-Tıkanmış ve enfekte olmuş böbrek:

Şayet taşa bağlı renal kolikle birlikte ateş, titreme, yorgunluk ve bitkinlik varsa tam tıkanma, enfeksiyon ve apse(enfekte hidronefroz, böbrek apsesi) olabilir. Çeşitli kan, idrar testleri ve görüntüleme metotları yapılarak. Şayet bu türlü bir durum kelam hususuysa yada ağrı kesicilere yanıt vermeyen durumlarda böbredekii basıncın düşürülmesi için derhal böbreğin drenajının sağlanması ve tıkanıklığın hemen giderilmesi yoluna gidilir. Drenajın akabinde enfeksiyonu gidermek için antibiyotik verilir. Taşın faal tedavisi lakin bu enfeksiyon giderildikten sonra yapılabilir.

Böbreğin Drenajı için iki farklı usul vardır:

İdrar kanalı üzerinden üreterin içine üreteral JJ-stenti(Double J) yerleştirilmesi

Ciltten böbreğe direkt perkütan nefrostomi tüpü konulması

C-TAŞ OLUŞUMUNU TEDBİRE

Taş hastalığı; sıkca tekrar eden kalıtsal ve ailesel özellikleri olan kronik bir hastalıktır. Bu yüzden taş oluşumunu ve tekrarını(nüksü) önlemek değer kazanmaktadır. tedavi edilen ve çıkarılan taşların tahlili tekrar taş oluşum riskini belirlemek için değerlidir.

1-Taş oluşumunu önleyecek genel ömür biçimi tavsiyeleri

Tekrar taş oluşumu riski düşük olsa dahi birtakım ömür biçimi değişiklikleri tavsiye edilmektedir. Bu tedbirler, taşın tekrar etme riskini azaltır ve genel olarak sıhhati olumlu istikamette tesirler. Bunlar:

a-Fazla sıvı tüketimi

Her gün 2- 3 litre ortası sıvı tüketilmesi

Sıvı alımının gün içine istikrarlı dağıtılması

Su üzere nötr pH’lı içecekleri tercih edilmesi

İdrar ölçüsünü optimal düzeyde, günlük 2-2.5 litre civarında tutulması

İdrar renginin açık renkte olması gerekir

Sıcak iklimde yaşıyanlar yahut ağır fizikî idman yapanlar daha fazla sıvı alımı yapmalı.

b-Diyet ve genel sıhhat ayarlamaları

İstikrarlı ve çeşitlendirilmiş bir diyet uygulanması

Bol ölçüde zerzevat, lifli besin ve meyve (özellikle turunçgiller) tercih edilmeli

Kalsiyum oksalat taşları oluşturma eğiliminde iseniz; Yumurta, mercimek, beyaz pirinç, soyulmuş elma, üzüm, karnıbahar, kabak üzere düşük okzalat içeren besinleri daha fazla yemeye çaba edilmeli, oksalat bakımından güçlü ravent(ışkın), pancar, bamya, ıspanak, pazı, tatlı patates, fındık, çay, çikolata, karabiber ve soya eserlerine üzere oksalattan güçlü besinlerden uzak durulmalı.

Kalsiyum açısından güçlü yiyecekler yemeye devam edin, fakat kalsiyum destekleri konusunda dikkatli olun. Besinlerdeki kalsiyumun böbrek taşı riskiniz üzerinde bir tesiri yoktur hatta kalsiyum oranı düşük diyetler, kimi insanlarda böbrek taşı oluşumunu artırabilir. .Diyette kâfi kalsiyum içerdiği günlük yaklaşık 1gr’a denk gelmelidir.

Diyetinizdeki tuz ölçüsünü azaltınız (günde 3-5 gr’ı aşmamalıdır)

Hayvansal proteini çok fazla almayınız. Bunun yerine baklagiller, avokado, karnıbahar ve bezelyede bulunan zerzevat proteini alınız

Sağlıklı beden yükünüzü koruyunuz (Vücut Kütle Endeksiniz 18-25 kg/m2 ortasında olmalıdır)

Haftada 2 yahut 3 defa idman yapmaya çalışınız, Gerilimden kaçınınız

D- METABOLİK KIYMETLENDİRME

Alınan taşın kimyasal tahlilinden sonra hastaya birtakım kan ve idrar tetkiki ile metabolik kıymetlendirme yapılmalıdır. Bu kıymetlendirme, hangi ek tedaviye muhtaçlık duyabileceğinizi belirleyen testlerdir. Bu, taşın zaten düşmesinin yahut tedavi ile çıkarılmasının yaklaşık 3 hafta sonrasında yapılır ve hastadan 24 saatlik 2 farklı periyotta idrar biriktirmesi istenir. 24 saatte çıkan İdrar ölçüsü ile birlikte idrardaki değişik maddelerin(Tuz-Sodyum, kalsiyum,magnezyum, ürik asit, oksalat vs) ölçüleri ölçülür. Testlerin sonuçlarına nazaran ilaç tedavisi önerilebilir.

İlaç tedavisi çoklukla hiçbir yan tesir yapmaz yahut çok az yan tesire sebep olur. Ayrıyeten hastanın hayat usulü değişikliklerini dikkate almasına yardımcı olur. İlaç tedavisine başladıktan 2-3 ay sonra, ilaç tedavisinin dozunun ayarlanması için tekrar bu testler yenilenmelidir. Enfeksiyon taşları dışında çabucak tüm taş çeşitlerinde taş oluşumunu engellemek için idrarın asitt derecesini yükselten ve kristalleşmeyi önleyici potasyum sitrat ve bikarbonat içeren ilaçlar kullanılmaktadır.

Bu Testlerede Taşın cinsine nazaran:

1-Kalsiyum taşları: Kalsiyum taşlarının oluşmasını önlemeye yardımcı olmak için, bir tiazid diüretik yahut fosfat içeren bir preparat yazabilir.

2-Oksalat: Böbrek taşların birden fazla ‘kalsiyum okzalat’ taşıdır. Okzalatlar kendi bedenimizin içinde üretilir. Okzalatlar ayrıyeten meyve, zerzevat, baklagil, kahve, çay ve kabuklu yemişlerde doğal olarak bulunur ve bitkiyi böcekler tarafından yenmekten korur. Yüksek ölçüde okzalat içeren yiyeceklerin birden fazla hamken yenildiğinde buruk tada sahiptir. Yüksek ölçülerde tüketildiğinde okzalatlar ve kalsiyum birbirine bağlanarak kristaller oluşturur ve bu kristaller de nihayetinde taşı oluşturur. Genel olarak Okzalat içeren besinler daha az tüketilmeli.

Bu yiyecekler ortasında yeşil yapraklı ıspanak üzere sebzeler, pancar üzere kökü yenilen sebzeler, soya fasülyesi ve soya eti bulunur.Ayrıca hayvansal protein; hayvansal protein et, et eserleri ve süt eserleri oksalat tarafından varlıklı besinlerdir.Demli siyah çay, buzlu çay, çikolata ve çikolata eserleri tüketimi azaltılmalıdır. Yeniden temel tedbir olarak sıvı tüketimi ve günlük çıkartılan idrar miktarı(optimal 2L/gün) artırılmalıdır.

3-Ürik asit taşları: Kandaki ve idrardaki ürik asit düzeylerini düşürmek için allopurinol ve Potasyum sitrat ve bikarbonat içeren ilaçlar idrarı alkalin tutmak için reçete edilebilir. Birtakım durumlarda allopurinol ve bir alkalize edici casus ürik asit taşlarını çözebilir.

4-Strüvit taşlar(Enfeksiyon taşı): Strüvit taşlarını önlemek için, idrardaki enfeksiyona neden olan bakterilerden arındırmak için kimi stratejiler önerilebilir, âlâ idrar akışını sürdürmek için çok sıvı tüketmek ve sık sık işemesi istenebilir.. Ender durumlarda, küçük yahut aralıklı dozlarda uzun vadeli antibiyotik kullanımı bu amaca ulaşılmasına yardımcı olabilir. Örneğin, ameliyattan evvel ve sonra bir mühlet antibiyotik önerebilir.

5-Sistin taşları: Tuz ve protein açısından daha düşük bir diyet önermenin yanı sıra, daha fazla sıvı içilmesi tavsiye edilmelidir. Bu tek başına işe yaramazsa, sistinin idrardaki çözünürlüğünü artıran bir ilaçlar(D-penisilamin) yazabilir. Tekrar potasyum sitrat bu hastalarda kullanılabilir.

E-ŞİFALI SULAR VE SIKCA SORULAN SORULAR

1-ŞİFALI SU:Türkiye düyanın çeşitli yerlerinde şifalı, gazlı, mineral ve doğal kimi suların böbrek taşı oluşumunu azalttığı, engellediği, taşı erittiği ve düşürdüğü ilgili bilgiler hem basında ve hemde halk ortasında yer almaktadır.Hatta basınca sıkca kelam edilen ‘Muşta böbrek taşı eriten su’ ve buna benzeri böbrek taşına yeterli geldiği şifalı su üzere yayınlar malesef kanıtlanmış tesirleri olan metotlar olmadığı üzere hiçbir suyun, sertlik derecesinin böbrek taşını eritmediği ve tekrarlama riskini azaltmadığı görülmüştür. Böbrek taşı olan hastaların yaptığı en büyük yanılgıların başında, şifalı sulardan yararlanmaya çalışmaktır

2-BİRA VE MALT İÇECEKLER: Bira ve gibisi Malt içeceklerin taşın düşürülmesine yardımcı olduğu ile ilgili bilgiler yan bir kent efsanesidir. Bu çeşit yiyecek ve içeceklerin sıvı takviyesi dışında tesirleri yoktur. Üstelik bira da oksalat ölçüsü yüksek olduğundan kalsiyum oksalat taş oluşumunu ve mevcut taşın dahada büyümesine neden olabilir.

3-BALIK TAŞI: Karagöz balığının gözü, balık taşı yahut balığın başındaki taşın marine edilip içirilmesi taşın düşürülmesi yahut eritilmesine düzgün geldiği ile ilgili bilgilerde yanlıştır. İspata dayalı bilgiden mahrumdur.

4-BİTKİSEL İLAÇLAR: Kimi bitkisel ilaçlar ve karışımların böbrek taşına yeterli geldiği ilgili bilgiler ispat edilmeye muhtaçtır lakin birtakım bilimsel çevreler bu bahiste bölünmüş durumdadır ve mevzu tartışmalıdır. Kanıtlanmış tedaviye ek olarak bu bitki ve bitki ekstreleri önerilebilir. Bilinmeyen bitki ekstreleri ve çaylarının, doz ayarı yapılamadığı için ziyanlarla müsabakanız mümkündür. Bedendeki elektrolit istikrarını bozabilir ve taş oluşumunu artırabilirsiniz. Bulardan en çok bilinenleri şevketi bostan, kabak çekirdeği, mısır püskülü, yoğurt suyu vs dir. Hatta besin desteği olarak ruhsat almış Lityazol cemil, Rovetinex ve Herbatinex üzere bitki karışımları dünyada ve Türkiyede sıkca kullanılmaktadır.Tabiki kanıtlanmış bir tesirleri olmadığından pek önerilmemektedir.

5-SÜT VE SÜT ESERLERİ: Süt ve süt eserlerinin böbrek taşı oluşumunu artırdığı ile ilgili eski bilgiler günümüzde değişmiştir. Yeni bilimsel çalışmalarda kalsiyum kısıtlamasının tersine her gün süt içmenin taş hastalığı tekrarlama riskini %30-35’e oranda azalttığı saptanmıştır. Bu nedenle doktorunuzun tavsiyesi olmadan süt ve süt eserleri tüketiminizi kısıtlamayın. Kalsiyum açısından güçlü yiyecekler yemeye devam edin, lakin kalsiyum destekleri konusunda dikkatli olun. Besinlerdeki kalsiyumun böbrek taşı riskiniz üzerinde bir tesiri yoktur hatta kalsiyum oranı düşük diyetler, kimi insanlarda böbrek taşı oluşumunu artırabilir. .Diyette kâfi kalsiyum içeriği günlük yaklaşık 1gr’a denk gelmelidir.

Bir cevap yazın